Παγκόσμια επιτυχία για Έλληνα ερευνητή της ΙΒΜ

Για μια ακόμη φορά οι ικανότητες ενός Έλληνα επιστήμονα έλαμψαν σε

μια άλλη χώρα. Ερευνητές του αμερικανικού κολοσσού της πληροφορικής

ΙΒΜ, με επικεφαλής τον φυσικοχημικό Φαίδωνα Αβούρη, δημιούργησαν το

πρώτο κύκλωμα υψηλής ταχύτητας από γραφένιο, στο οποίο όλα τα στοιχεία

είναι ολοκληρωμένα σε ένα μοναδικό "τσιπάκι". Πρόκειται για μια

παγκόσμια "πρωτιά" και ένα σημαντικό βήμα για τη δημιουργία μιας νέας

γενιάς ηλεκτρονικών βασισμένων στο γραφένιο και όχι στο πυρίτιο όπως

μέχρι σήμερα, με δυνητικές εφαρμογές από τις ασύρματες επικοινωνίες

μέχρι τους ενισχυτές.

    Κατά τα τελευταία χρόνια είχε υπάρξει πρόοδος στη δημιουργία

συσκευών βασισμένων στο πολύ λεπτό γραφένιο, που θεωρείται το "υλικό

του μέλλοντος", ενώ είχαν κατασκευαστεί μεμονωμένα τρανζίστορ από

γραφένιο. Όμως δεν είχε καταστεί δυνατό να ενοποιηθούν (ολοκληρωθούν)

τα τρανζίστορ από γραφένιο με άλλα ηλεκτρονικά συστατικά μέσα σε ένα

ενιαίο και μοναδικό "τσιπ", αυτό ακριβώς που κατάφεραν οι ερευνητές

της ΙΒΜ. Η δυσκολία έγκειτο κυρίως στο ότι το γραφένιο δεν κολλάει

πολύ καλά στα μέταλλα και τα οξείδια, τα οποία χρησιμοποιούνται στη

βιομηχανία παραγωγής ημιαγωγών.

    Ο Φαίδων Αβούρης, που έκανε τη σχετική επιστημονική δημοσίευση στο

περιοδικό "Science", σύμφωνα με τους "Τάιμς της Νέας Υόρκης" και το

"Physics World", καθοδήγησε μια ομάδα ερευνητών του Κέντρου Ερευνών

Γουότσον της ΙΒΜ στη Νέα Υόρκη, ώστε να ξεπεράσουν για πρώτη φορά τις

τεχνικές δυσκολίες, ενοποιώντας σε ένα ολοκληρωμένο κύκλωμα ένα

τρανζίστορ γραφενίου και ένα ζεύγος πηνίων επαγωγικής αντίστασης πάνω

σε μια πλακέτα από καρβίδιο του πυριτίου. Είναι σημαντικό ότι η όλη

διαδικασία κατασκευής είναι συμβατή με τις υφιστάμενες συμβατικές

μεθόδους παραγωγής ημιαγωγών, πράγμα που διευκολύνει την πρακτική

εφαρμογή της νέας τεχνολογίας.

    Τα νέα ολοκληρωμένα κυκλώματα από γραφένιο λειτουργούν σε

ραδιοσυχνότητες μέχρι 10 GHz και είναι κατ' εξοχήν κατάλληλα για

συστήματα ασύρματων επικοινωνιών. Η ομάδα του Αβούρη (Nanometer Scale

Science and Technology), στην οποία περιλαμβάνεται ο επίσης ελληνικής

καταγωγής ερευνητής Χρήστος Δημητρακόπουλος, ήδη εργάζεται για να

τελειοποιήσει το νέο ολοκληρωμένο κύκλωμα από γραφένιο, ενώ σχεδιάζει

την ανάπτυξη ακόμα πιο πολύπλοκων κυκλωμάτων για πιο εξελιγμένες

συσκευές. Μεταξύ άλλων, οι ερευνητές πιστεύουν ότι είναι δυνατόν, στο

μέλλον, να συνδυάσουν γραφένιο και πυρίτιο και να δημιουργήσουν

"υβριδικά" κυκλώματα με νέες λειτουργικές δυνατότητες.

    Το γραφένιο ανακαλύφθηκε στη δεκαετία του ΄70 και βαθμιαία οι

επιστήμονες, μέσα από διαδοχικές ανακαλύψεις, έχουν καταφέρει να

παρασκευάζουν "φιλμ" αυτού του υλικού με πάχος μόλις ένα άτομο. Το

φιλμ συνίσταται σε μια εξαγωνική διάταξη μορίων άνθρακα και έχει

ποικίλα πλεονεκτήματα, όπως ότι είναι εύκαμπτο, διαφανές και φθηνό.

    Προς το παρόν πάντως, το γραφένιο δεν φαίνεται ικανό να

αντικαταστήσει τα σημερινά τρανζίστορ CMOS, που αποτελούν τη βάση όλων

των μικροεπεξεργαστών και των μνημών των ηλεκτρονικών υπολογιστών και

των καταναλωτικών ηλεκτρονικών συσκευών. Το γραφένιο δεν έχει τις

ίδιες φυσικές ιδιότητες με τα υλικά των παραδοσιακών ημιαγωγών και δεν

μπορεί -ακόμα τουλάχιστον- να πετύχει τα ίδια πράγματα με ένα

συμβατικό τρανζίστορ. Όμως η βιομηχανία ημιαγωγών -στην Ευρώπη και την

Ασία ακόμη περισσότερο από ό,τι τις ΗΠΑ- το θεωρεί πολλά υποσχόμενο

και επενδύει σε αυτό, καθώς, όπως δήλωσε ο Αβούρης, η ενσωμάτωση των

συγκριτικά φθηνότερων κυκλωμάτων γραφένιου μπορεί στο μέλλον να

μειώσει τις τιμές πολλών ηλεκτρονικών συσκευών.

    Ο Φαίδων Αβούρης γεννήθηκε το 1945 στην Ελλάδα και αποφοίτησε από

το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ενώ πήρε το διδακτορικό του

στην Φυσικοχημεία από το πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν το 1974. Έκανε την

μεταδιδακτορική του έρευνα στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια-Λος

Άντζελες (UCLA) και μετά εργάστηκε ως ερευνητής στα Εργαστήρια Bell

της AT&T. Το 1978 μεταπήδησε στην ΙΒΜ, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα

ως κορυφαίος ερευνητής, επικεφαλής του τομέα νανοεπιστήμης και

νανοτεχνολογίας, όπου θεωρείται πρωτοπόρος σε διεθνές επίπεδο. Έχει

επίσης διατελέσει καθηγητής στα πανεπιστήμια Κολούμπια και Ιλινόις.

    Η θεωρητική (βασική) και πειραματική (εφαρμοσμένη) έρευνά του

εστιάζεται στις ηλεκτρικές, οπτικές και οπτοηλεκτρονικές ιδιότητες των

νανοσωλήνων άνθρακα και του γραφένιου, έχοντας δημοσιεύσει

περισσότερες από 360 επιστημονικές εργασίες πάνω σε αυτά τα θέματα. Το

1998, η ομάδα του στην ΙΒΜ παρουσίασε το πρώτο στον κόσμο μοριακό

τρανζίστορ βασισμένο σε νανοσωλήνες άνθρακα, το οποίο βελτίωσε

περαιτέρω τα επόμενα χρόνια. Ο Αβούρης έχει ανοίξει το δρόμο για μια

ενοποιημένη ηλεκτρονική και οπτοηλεκτρονική τεχνολογία με βάση τα

υλικά από άνθρακα. Είναι μέλος πολλών επιφανών επιστημονικών και

ακαδημαϊκών ενώσεων και έχει βραβευτεί κατ' επανάληψη για το έργο του.

Γερμανία: Ο μεγαλύτερος μπαταχτσής του εικοστού αιώνα;

Του Γιώργου Καισάριου 

Χτες το βράδυ είχαμε μια πολύ ενδιαφέρον συνέντευξη στο Spiegel (το αυθεντικό κείμενο είναι εδώ). Ο Γερμανός ιστορικός οικονομικής ιστορίας Albrecht Ritschl εξηγεί ότι η πιο αφερέγγυα χώρα του εικοστού αιώνα ήταν η Γερμανία και ότι, τα ποσά τα οποία συζητάμε για την Ελλάδα είναι ψίχουλα μπροστά σε αυτά που δεν έχει πληρώσει η Γερμανία.

Η Γερμανία εξηγεί, είναι υπεύθυνη για τις μεγαλύτερες πτωχεύσεις στη σύγχρονη ιστορία. Και μόνο με την επέμβαση της Αμερικής, που θυσίασε τεράστια χρηματικά ποσά στον πρώτο και δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, μπόρεσε η Γερμανία να σταθεροποιηθεί οικονομικά. Η ζημιά λέει στην Αμερική αλλά και στην παγκόσμια οικονομία ήταν τεράστια.

Αμέσως μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, η Αμερική, με ελάχιστες εξαιρέσεις, περιόρισε τη δυνατότητα των συμμάχων να ζητήσουν πολεμικές αποζημιώσεις από τη Γερμανία. Για τη Γερμανία αυτό ήταν μια σανίδα σωτηρίας. Η Γερμανία, λέει ο Albrecht Ritschl, δεν πλήρωσε αποζημιώσεις ούτε και στην Ελλάδα.

Συγκριτικά με τη στάση πληρωμών της Γερμανίας το 1930, τα ποσά που συζητάμε για την Ελλάδα είναι ελάχιστα. Αν κάποιος κάνει σύγκριση των χρημάτων που έχουν χαθεί λόγω της Γερμανίας, η Γερμανία είναι ο μεγαλύτερος μπαταχτσής του εικοστού αιώνα.

Η Αμερική λέει, επέβαλε ένα κούρεμα στο Γερμανικό χρέος, που ουσιαστικά άφησε τη Γερμανία χωρίς κανένα χρέος το 1953. Η Γερμανία από τότε είναι σε αρίστη οικονομική κατάσταση. 

Μάλιστα, η Γερμανία έκανε στάση πληρωμών το 1990, όταν, ο Chancellor Helmut Kohl αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τη συμφωνία του Λονδίνου του 1953. Αυτή η συμφωνία έλεγε ότι όταν θα ενωθεί και πάλι η Γερμανία, θα ανοίξει ο λογαριασμός για τις πολεμικές αποζημιώσεις. Αλλά με εξαίρεση κάτι ελάχιστα ποσά, η Γερμανία δεν πλήρωσε τίποτα.

Τέλος, απαντώντας στο ποια θα ήταν η καλύτερη λύση για την Ελλάδα, λέει το εξής:

Οι Γερμανικές πτωχεύσεις του περασμένου αιώνα δείχνουν ότι το λογικό που θα πρέπει να γίνει θα ήταν να έχουμε μια πραγματική μείωση του χρέους της Ελλάδος (debt relief). Όποιος έχει δανείσει χρήματα στην Ελλάδα θα πρέπει να παραιτηθεί από ένα σημαντικό μέρος του ποσού που του οφείλεται. Ορισμένες τράπεζες δεν θα είναι σε θέση να το αντιμετωπίσουν αυτό, οπότε θα πρέπει να υπάρξει  πρόγραμμα ενίσχυσης. Για τη Γερμανία, αυτό ίσως κοστίσει ακριβό, αλλά θα πρέπει να πληρώσουμε είτε με τον έναν τρόπο είτε με τον άλλο. Τουλάχιστον η Ελλάδα θα έχει τότε την ευκαιρία να ξεκινήσει από την αρχή.

Δεν είναι αυτό ένα αντί Γερμανικό μήνυμα. Δεν είναι καν ένα μήνυμα να ανοίξουμε το θέμα των αποζημιώσεων από τη Γερμανία (αν και ίσως θα έπρεπε). Το σημερινό άρθρο είναι μια λογική διαπίστωση,  ότι όταν μια χώρα δεν μπορεί να πληρώσει τα χρέη της για τον οποιοδήποτε λόγο, τότε αυτό το χρέος πρέπει να διαγραφεί. Χρέη τα οποία δεν μπορούν να πληρωθούν δεν θα πληρωθούν. Όπως έχω πει, αυτό είναι το εθιμικό δίκιο των αγορών αλλά και του καπιταλιστικού συστήματος αν θέλετε.

Είναι όμως ένα μήνυμα προς όλους τους Ελληνάρες, που νομίζουν ότι αν γίνει αναδιάρθρωση και κούρεμα η Ελλάδα θα έχει τελειώσει. Όπως και στην περίπτωση της Γερμανίας, ένα κούρεμα δεν είναι το τέλος του κόσμου αλλά ευκαιρία μιας καινούργιας αρχής. Όλοι όσοι φοβούνται ότι δεν θα μας δανείζουν οι αγορές και μην τυχόν μας πουν μπαταχτσή, δεν έχουν παρά να δουν το παράδειγμα της Γερμανίας.

Νομίζω ότι είναι μια ιδέα να δοθεί αυτή η συνέντευξη στο Ελληνικό κοινοβούλιο και είναι μια απάντηση σε όλους αυτούς που νομίζουν ότι δεν μπορεί η Ελλάδα να κουρέψει το χρέος της, στο όνομα του ότι το λένε αυτό ορισμένοι κύριοι της Ευρωπαϊκής τραπεζικής αριστοκρατίας εις Βρυξελλών.

Πηγή:www.capital.gr

Το Ράλλυ Ακρόπολις στην TV

WRC

ACROPOLIS RALLY

 

Παρασκευή 17 Ιουνίου

23.00-23.30 Περιγραφή πρώτης ημέρας (ΕΤ1)

23.30-00.25 Περιγραφή πρώτης ημέρας (Motors TV)

 

Σάββατο 18 Ιουνίου

01.40-02.30 Περιγραφή πρώτης ημέρας Ε (Μοtors TV)

09.45-10.35 Περιγραφή πρώτης ημέρας Ε (Μοtors TV)

12.45-13.35 Περιγραφή πρώτης ημέρας Ε (Motors TV)

19.00-19.50 Περιγραφή πρώτης ημέρας Ε (Motors TV)
23.00-23.30 Περιγραφή δεύτερης ημέρας (ΕΤ1)

 

Κυριακή 19 Ιουνίου

00.30-01.20 Περιγραφή δεύτερης ημέρας (Motors TV)

02.40-03.30 Περιγραφή δεύτερης ημέρας Ε (Motors TV)

09.45-10.35 Περιγραφή δεύτερης ημέρας (Μοtors TV)

14.00-15.00 Power Stage Live (ET1)
15.05-16.00 Περιγραφή δεύτερης ημέρας Ε (Motors TV)
20.00-20.55 Περιγραφή δεύτερης ημέρας Ε (Motors TV)
23.00-23.30 Περιγραφή τρίτης ημέρας (ΕΤ1)
23.30-00.25 Περιγραφή τρίτης ημέρας (Motors TV)

WRC: Η ώρα του Petter; 

του Π.Τ. στο 4troxoi.gr  

Αυτό που περιμέναμε οι περισσότεροι από εμάς, οι φίλοι των αγώνων Ράλλυ, έγινε πραγματικότητα σήμερα, αφού μετά από δύο χρόνια αναμονής τα αυτοκίνητα προδιαγραφών WRC και οι πρωταγωνιστές του θεσμού έδωσαν το πρώτο μέρος από την παράσταση που θα δώσουν τις επόμενες δύο ημέρες στα ελληνικά βουνά. Οι Έλληνες θεατές, έδειξαν την ανυπομονησία τους, αφού παρά το γεγονός ότι πρόκειται για εργάσιμη ημέρα, η προσέλευση του κόσμου ξεπέρασε κάθε προσδοκία, χωρίς μάλιστα να λείψουν σε κάποιες περιπτώσεις και οι καθυστερήσεις έτσι ώστε να τοποθετηθούν σε ασφαλή σημεία. Το πρώτο σκέλος του αγώνα, εξελίχθηκε σε ένα Ακρόπολις από τα παλιά. Εξάλλου αυτό ήταν κάτι που οι περισσότεροι το γνωρίζαμε. Με έξι ειδικές διαδρομές, με μόλις ένα ενδιάμεσο remote service στο οποίο τα πληρώματα το μόνο που μπορούν να αλλάξουν είναι ανταλλακτικά με ότι εξαρτήματα και εργαλεία έχουν στα αυτοκίνητα, ήταν αναμενόμενο ότι οι οδηγοί και τα αυτοκίνητα θα γνώριζαν από πολύ νωρίς το σκληρό πρόσωπο του αγώνα.

Απέναντι σε αυτή την πρόκληση, όμως, μίλησε η εμπειρία. Αυτή του Petter Solberg ο οποίος εμφανίστηκε αποφασισμένος να κερδίσει τη μάχη του Ακρόπολις. Ο Νορβηγός το είχε δηλώσει και πριν τον αγώνα ότι στόχος του είναι να κερδίσει, αλλά λίγοι τον έπαιρναν στα σοβαρά. Με το καλημέρα, εκμεταλλεύθηκε τη σειρά εκκίνησης, κάνοντας από το πρωί το τέσσερα στα τέσσερα, κερδίζοντας ισάριθμες ειδικές! Μάλιστα, η  απίστευτη επίδοση στην Ελάτεια ήταν αυτή που του έδωσε σημαντικό προβάδισμα το οποίο αύξησε στη συνέχεια, και πλέον φαντάζει ως το απόλυτο φαβορί για τη νίκη. Και όλα αυτά, μάλιστα, τη στιγμή που στο δεύτερο μισό της ημέρας έκανε κάποιες αλλαγές στο στήσιμο του DS3, οι οποίες δεν τον άφησαν ικανοποιημένο! Κάτι που δεν ισχύει και για την τελική διαφορά που τον χωρίζει από τον δεύτερο Sebastien Loeb στο τέλος, η οποία και άγγιξε τα 51 δευτερόλεπτα.

Ο Γάλλος επτάκις Πρωταθλητής, ταλαιπωρήθηκε σε όλη τη διάρκεια της ημέρας εκκινώντας πρώτος στις ειδικές διαδρομές, χάνοντας έδαφος, αλλά στο τέλος βρέθηκε στη δεύτερη θέση της γενικής, όταν και οι Mikko Hirvonen,  Sebastien Ogier έκοψαν στο τέλος της τελευταίας ειδικής για να βρεθούν πίσω από του. Μάλιστα, σαν να μην έφτανε αυτό, ο Loeb είχε και ένα κλατάρισμα το οποίο του κόστισε λίγο χρόνο ακόμα. Όπως είναι λογικό, ο Seb εκνευρίστηκε, αλλά αυτό ίσως και να τον πείσμωσε για αύριο, αφού όπως δήλωσε και ο ίδιος στόχος του είναι να διεκδικήσει πλέον τη νίκη.

 

Σε απόσταση βολής, τον ακολουθούν οι Mikko Hirvonen και Sebastien Ogier. Ο Φινλανδός, ταλαιπωρήθηκε και αυτός, όντας και δεύτερη διέλευση στις ειδικές, ενώ είχε επίσης ένα κλαταρισμενό ελαστικό. Παρόλα αυτά, ακολούθησε ένα σταθερό ρυθμό στη μεγαλύτερη διάρκεια της ημέρας, προστατεύοντας το αυτοκίνητο και μένοντας μακριά από ζημιές. Ο Ogier από την πλευρά του, ξεκίνησε μουδιασμένα, αφού αντιμετώπισε προβλήματα υποστροφής  με το DS3, τα οποία όμως και έλυσε στη συνέχεια και συγκεκριμένα στο απογευματινό loop των ειδικών. Βέβαια, στο τέλος προτίμησε να χάσει πολύ χρόνο για να πέσει στην 4^η θέση της γενικής, ψαλιδίζοντας ουσιαστικά τις ελπίδες του για νίκη. Είναι χαρακτηριστικό ότι και ο ίδιος στο τέλος της ημέρας, υποστήριξε με δηλώσεις του ότι στόχος του δεν είναι να διεκδικήσει τη νίκη από τον Solberg, αλλά τη δεύτερη θέση της γενικής από τον Loeb και τον Hirvonen. Από την πλευρά μας, δεν ξέρουμε αν κάποιος από τους τρεις όντως καταφέρει να ακολουθήσει τον Νορβηγό πρώην Παγκόσμιο Πρωταθλητή, αλλά ανάμεσα τους είναι δεδομένο ότι θα δούμε μία σπουδαία μάχη.

 

Πιο πίσω, οι αρκετές εγκαταλείψεις και τα προβλήματα των πληρωμάτων, είχαν σαν αποτέλεσμα να καταφέρουν να αναρριχηθούν στην κατάταξη οι οδηγοί της Stobart. Κάπως έτσι, ο Henning Solberg φιγουράρει στην 5^η θέση της γενικής, μπροστά από τον ομόσταυλο του Matthew Wilson. Ο Νορβηγός προσπαθεί να βρει τον εαυτό του μετά από την αποχή του από το Ράλλυ Αργεντινής, την ώρα που ο Wilson ξεκίνησε δυναμικά, αλλά ένα πρόβλημα στο κιβώτιο ταχυτήτων του έκοψε τις όποιες ελπίδες για κάτι εντυπωσιακό. Έβδομος, βρίσκεται ο Εσθονός Ot Tannak, ο οποίος μετά την Σαρδηνία απογείωσε και πάλι το Ford Fiesta S2000 και οδηγεί την κούρσα στο SWRC.

 

Ακριβώς πίσω του, βρίσκεται ο Jari Matti Latvala ο οποίος για ακόμα μία φορά είδε την τύχη να του γυρνάει την πλάτη. Αυτή τη φορά, ξεκίνησε εντυπωσιακά, στη συνέχεια έχασε λίγο την αίσθηση και την εμπιστοσύνη του στο τιμόνι του Fiesta, αλλά παρόλα αυτά παρέμενε στη δεύτερη θέση της γενικής. Όμως στην τελευταία ειδική, ένα πρόβλημα στο διαφορικό του κόστισε περισσότερα από τρία λεπτά, με αποτέλεσμα να πέσει στην όγδοη θέση της γενικής και ουσιαστικά να χάσει ελπίδα για μία θέση στο βάθρο.

 

Οι εγκαταλείψεις, όμως, ήταν αρκετές. Σημαντικότερη ήταν αυτή του Peter Van Merksteijn Jr., ο οποίος βγήκε από το δρόμο με το Citroen DS3 WRC, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί στη μέση ο συνοδηγός του Eddy Chevalier και να διακομιστεί στο νοσοκομείο για προληπτικούς λόγους. Για τον ίδιο λόγο τέθηκε εκτός αγώνα και ο πατέρας του με ίδιο αυτοκίνητο, αλλά και ο Mads Ostberg με το Ford Fiesta. Όπως ήδη θα έχετε διαβάσει, πολύ νωρίς τέθηκε εκτός και ο δικός μας Λάμπρος Αθανασούλας από σπασμένο ψαλίδι, αλλά και ο νεαρός Evgeny Novikov από το ίδιο ακριβώς πρόβλημα στο δικό του Fiesta! Εκτός τέθηκε και ο Federico Villagra, ο οποίος και στο μεγαλύτερο μέρος του αγώνα ταλαιπωρήθηκε από πρόβλημα στα φρένα. Με τον Λάμπρο Αθανασούλα εκτός αγώνα, πρώτος ανάμεσα στα ελληνικά πληρώματα είναι ο Δημήτρης Ψύλλος με τον Κώστα Κόντο στο δεξί του μπάκετ, οδηγώντας το ΕΚΟ-Mitsubishi Lancer EVO X.

 

Η αυριανή ημέρα του αγώνα, έχει και αυτή μεγάλο βαθμό δυσκολίας, αφού εκτός από την ειδική Γυμνό, την οποία οι περισσότεροι έχουν χαρακτηρίσει ως τη δυσκολότερη του αγώνα, τα πληρώματα θα αντιμετωπίσουν την πρόκληση της νυκτερινής ειδικής διαδρομής στο χώμα. Κάτι που ο θίασος του WRC έχει να αντιμετωπίσει εδώ και ολόκληρες δεκαετίες!_Π.Τ

Ανάμεσα στους αγανακτισμένους

Ναι αγαπητέ αναγνώστη, είμαι και εγώ αγανακτισμένος. Και χωρίς να θέλω να διεκδικήσω κάποιο βραβείο αγανάκτησης, δηλώνω πιο αγανακτισμένους από όλους αυτούς στο Σύνταγμα. Επίσης έχω αγανακτήσει πολύ πιο πριν από όλους αυτούς που έγιναν ξαφνικά αγανακτισμένοι. Εγώ είμαι αγανακτισμένος εδώ και αρκετά χρόνια.

Έτσι λοιπόν την Κυριακή πήγα και εγώ στο Σύνταγμα για να συμπαρασταθώ, αλλά και να δηλώσω και εγώ, για πολλοστή φορά, αγανάκτηση.

Επικροτώ λοιπόν όλους αυτούς στο Σύνταγμα που είναι αγανακτισμένοι, άσχετα αν με πάρα πολλούς από αυτούς διαφωνώ. Η αγανάκτηση δεν έχει ιδεολογία και δεν θα κολλήσω σε λεπτομέρειες -πχ τους 300 που δεν κατάλαβα τι θέλουν ή τους άλλους σχετικά με το επαχθές χρέος κτλ.

Στο σύνολο, το λεγόμενο κίνημα με βρίσκει σύμφωνο, άσχετα αν δεν βγει τίποτα από αυτή την προσπάθεια. Προς το παρόν είναι ένα κίνημα που δεν ξέρει τι ακριβώς θέλει και πώς να το διεκδικήσει. Αλλά προς το παρόν αυτό δεν έχει και τόση σημασία.

Το κίνημα των αγανακτισμένων είναι μια αυθόρμητη φωνή διαμαρτυρίας, χωρίς συγκεκριμένους στόχους. Το κίνημα επιδιώκει να φύγουν και οι 300 από τη Βουλή και να έρθουν κάποιοι άλλοι.

Το πώς θα γίνει αυτό και ποιοι θα είναι οι άλλοι που θα έρθουν και τι πολιτική θα ακολουθήσουν είναι άλλου παπά ευαγγέλιο. Προς το παρόν ο στόχος είναι η πολιτική ανατροπή και τίποτα πάρα πέρα.

Το κίνημα επίσης ζητάει δημοκρατία και αξιοκρατία. Αλλά τι δομή πρέπει να έχει αυτή η δημοκρατία, κανείς δεν ξέρει. Δεν λέει κανείς

συγκεκριμένα πράγματα, όπως:  θέλουμε προεδρική δημοκρατία με ανεξάρτητες αρχές σαν έμενα, απλά λένε ότι θέλουμε δημοκρατία.

Το πώς θα γίνει η Ελλάδα αξιοκρατική επίσης κανείς δεν μας το λέει. Απλά και αόριστα θέλουν αξιοκρατία. Το τι εστί αξιοκρατικό, πχ, το αν η ελεύθερη αγορά αποφασίζει το τι είναι αξιοκρατικό, ή αν αξιοκρατικό είναι το κοινό συναίσθημα του συνόλου των καταναλωτών, κανείς δεν μας λέει. Απλά θέλουμε αξιοκρατία.

Οι αγανακτισμένοι επίσης θέλουν να διαγραφεί το 100% του χρέος, διότι λένε είναι επαχθές. Εγώ λέω ότι η διαγραφή θα πρέπει να γίνει μεν, αλλά μέσα στα πλαίσια των κανόνων του καπιταλιστικού συστήματος. Όπως έχουμε πει, χρέη τα οποία δεν μπορούν να πληρωθούν δεν θα πληρωθούν και όταν μια τράπεζα ή ένας θεσμικός δανείζει κάποιον που δεν θα έπρεπε, τότε είναι άξιος της τύχης του. Αλλά το κίνημα δεν λέει κάτι τέτοιο.

Αόριστα και χωρίς συγκεκριμένο πλάνο, στόχο, προγραμματισμό ή πολιτικό φορέα προσπαθεί το κίνημα να πετύχει αλλαγές. Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι αόριστες διεκδικήσεις πολλές φορές οδηγούν σε επαναστάσεις τύπου Μπολσεβίκων. Και με το συμπάθιο, αλλά είμαστε ήδη οικονομική Σοβιετία, δεν θα ήθελα να γίνουμε και πολιτική Σοβιετία.

Θα τα καταφέρει το κίνημα; Προς το παρόν οι πιθανότητες ακόμα δεν είναι υπέρ αυτού. Αυτό όμως που ελπίζω είναι ότι μέσα από όλη αυτή την αγανάκτηση να αναδειχτούν πρόσωπα που μπορούν να δρομολογήσουν αυτές τις αλλαγές, άσχετα αν προς το παρόν δεν ξέρουμε τι θα δούμε. Επίσης ελπίζω αυτές οι αλλαγές να αποδειχτούν πολιτισμένες και δεν συνιστούν να κάψουμε τη Βουλή.

Φανταστείτε δηλαδή αν οι Έλληνες της επανάστασης έπρεπε να είχαν συμφωνήσει τι είδος πολίτευμα θα έπρεπε να είχαμε μετά την επανάσταση, ποιος θα ήταν κυβερνήτης, ποιος θα ήταν υπουργός και πάει λέγοντας. Το πιο πιθανό είναι η επανάσταση να μην ειχε γίνει ποτέ. Σημασία έχει δηλαδή να προχωρήσει και να μην σταματήσει το κίνημα αυτά, άσχετα αν δεν ξέρουμε την κατάληξη.

Ναι είμαι υπέρ του κινήματος. Είμαι υπέρ όλων αυτών που θέλουν αλλαγή. Είμαι εδώ και πολλά χρόνια υπέρ αλλαγών προς ένα πιο δημοκρατικό και αξιοκρατικό σύστημα. Ελπίζω ότι το κίνημα θα βρει τον δρόμο του και θα κατασταλάξει σε συγκεκριμένες προτάσεις. Και λέω ελπίζω, διότι εν απουσία να δούμε πραγματικές αλλαγές αυτή τη φορά, πολύ αμφιβάλω αν τις δούμε ποτέ.

Άρα μένει αν δούμε πως αυτή η αγανάκτηση θα μεταφραστεί σε ψήφους υπέρ όλων αυτών που θέλουν να βάλουν μια ταφόπλακα στην μεταπολίτευση και στο σάπιο πολιτικό και κρατικοδίαιτο επιχειρηματικό μοντέλο.

Μένει να δούμε αν θα υπάρξει κάποιος πολιτικός φορέας που μπορεί να εκπροσωπήσει μια τέτοια αλλαγή και μένει να δούμε αν τελικά θα αλλάξει κάτι σε αυτή τη χώρα.

Προς το παρόν, οι πιθανότητες ακόμα δεν είναι με το μέρος μας, αλλά προς το παρόν υποστηρίζω το οτιδήποτε έχει πιθανότητες να μας οδηγήσει προς μια τέτοια κατεύθυνση.

http://www.capital.gr

Το κείμενο είναι από το capital.gr ενώ οι φωτογραφίες από ένα e mail που κυκλοφορεί αυτές τις ημέρες.

Αγαπητέ Γιώργο

του Γιάνη Βαρουφάκη στο protagon.gr

Λίγο μετά τις εκλογές του 2009 δήλωνες ότι "είμαστε αντιεξουσιαστές στην εξουσία". Η πλειοψηφία των υπουργών σου σε στραβοκοιτούσαν και οι αντίπαλοί σου σε χλεύαζαν. Ήσουν μόνος εκείνη την στιγμή. Όμως, στον βαθμό που σε γνωρίζω, ήσουν αυθεντικός.
Από τότε κύλησε πολύ μολυσμένο νερό στο αυλάκι. Τις ουτοπικές δηλώσεις τις παρέσυρε η αγωνία για την διάσωση της χώρας. Σε ανάγκασε όχι μόνο να σφίξεις τα δόντια, πνίγοντας την ουτοπική σου πλευρά, αλλά και να αποκηρύξεις βασικές σου πεποιθήσεις για το τι πρέπει να γίνει και τι όχι. Πιστεύω, στον βαθμό που σε γνωρίζω, ότι τις αποφάσεις που έλαβες τις πήρες θεωρώντας ότι ήταν οι βέλτιστες μιας γκάμας απαίσιων εναλλακτικών. Και φαντάζομαι ότι ενέτειναν την μοναξιά σου.

Έτσι ήρθαμε στον Μάιο του 2010 όπου σε περίμενε η μεγαλύτερη απόφαση που αναγκάστηκε να πάρει έλληνας πρωθυπουργός σε καιρό ειρήνης. Ξέρεις ότι διαφωνούμε για την ορθότητά της. Δεν έχει σημασία. Σου είπαν ότι ήταν ένα σωσίβιο που μας εξαγόραζε χρόνο ώστε να βρούμε τον δρόμο μας προς στέρεο έδαφος μετά από ένα συγκλονιστικό ναυάγιο. Θεώρησα ότι ήταν ένα τεράστιο βαρίδι που μας σπρώχνει, τόσο εμάς όσο και την υπόλοιπη ευρωζώνη, στον πάτο. Επέλεξες τις συμβουλές των ισχυρών και εκείνων που σε έπεισαν πως, αν μη τι άλλο, το Μνημόνιο αγοράζει πολύτιμο χρόνο. Στον βαθμό που σε γνωρίζω, ξέρω πόσο σε στενοχώρησε η επιλογή σου.
Μήνες τώρα γνωρίζω ότι ξέρεις πως, τελικά, η πορεία του Μνημονίου απέτυχε επειδή η αποτυχία βρισκόταν στο DNA του εγχειρήματος (κι όχι επειδή δεν εφαρμόστηκε όπως μπορούσε να έχει εφαρμοστεί). Εμείς οι οικονομολόγοι, όπως γνωρίζεις εκ πείρας, διαφωνούμε σχεδόν για όλα. Όμως δύο πράγματα μας έχει διδάξει η ιστορία: (1) Τον πτωχευμένο δεν τον σώζεις δίνοντάς του ακριβά δάνεια, και (2) η βαριά λιτότητα δεν μπορεί ποτέ να μειώσει τα ελλείμματα μιας μακρο-οικονομίας που βρίσκεται σε ύφεση και η οποία δεν μπορεί να υποτιμήσει το νόμισμά της (ιδίως όταν το διεθνές περιβάλλον είναι υφεσιακό).
Μπορεί να ήλπιζες σε κάποιο θαύμα οικονομικό (π.χ. μιας γρήγορη ανάπτυξη της διεθνούς οικονομίας) ή πολιτικό (την επιφοίτηση της κας Μέρκελ από το άγιο πνεύμα) που θα απέτρεπε την σημερινή κατάληξη. Δεν έγινε όμως. Και τώρα καλείσαι, για δεύτερη φορά σε ένα μόλις χρόνο, να πας ακόμα πιο αντίθετα στα πιστεύω σου, στις γνώσεις σου, στο ένστικτό σου. Σου λένε, όπως και πριν ένα χρόνο: "Σκεφτείτε κ. πρωθυπουργέ τι θα γίνει αν δεν πάρουμε τα νέα δάνεια. Πως θα πληρωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις;" Στον βαθμό που σε ξέρω, γνωρίζω πως δαγκώνεσαι.
Μήνες αρκετοί έχουν περάσει που έχεις λάβει γνώση μιας εναλλακτικής πρότασης (εκείνη που καταθέσαμε με τον Stuart Holland σε διάφορα fora). Από όσο γνωρίζω θεωρείς πως, τόσο από τεχνικής όσο και πολιτικής πλευράς, η πρόταση είναι άρτια: Σε τρία απλά βήματα, τα οποία δεν απαιτούν καμία ουσιαστική παρέμβαση στην Συνθήκη της Λισαβόνας, (α) αντιμετωπίζεται η τραπεζική κρίση της ευρωζώνης, (β) αποδυναμώνεται η κρίση δημόσιου χρέους και (γ) ξεκινά ένα νέο Σχέδιο Marshall για ολόκληρη της ευρωζώνη έτσι ώστε να γίνει πράξη η ανάπτυξη που θα 'δολοφονήσει' την Κρίση. Αν απλώς διαφωνούσες με αυτή την πρόταση, δεν θα αναφερόμουν σε αυτήν. Το κάνω επειδή φοβάμαι ότι... συμφωνείς.
Θα μου πεις: "Πώς μπορώ ως πρωθυπουργός μιας μικρής και καταπτωχευμένης χώρας να πάω στις Βρυξέλλες και να τους προτείνω μια πρόταση για την ανάπλαση της ευρωζώνης ολάκερης; Ιδίως όταν οι δικοί μου σύμβουλοι μου λένε να το ξεχάσω;"
Θα σου απαντήσω: Πώς μπορείς ως πρωθυπουργός μιας μικρής και καταπτωχευμένης χώρας να πάς στις Βρυξέλλες για να αποδεχθείς ένα νέο, ογκώδες δάνειο το οποίο σε καμία των περιπτώσεων (ακόμα κι αν αποδεχθούμε ότι θα επιτευχθούν όλοι οι στόχοι του μεσοπρόθεσμου προγράμματος) δεν πρόκειται ούτε καν να επιβραδύνει την εκρηκτική πορεία του δημόσιου χρέους; Πως θα αντιμετωπίσετε σε ένα χρόνο από σήμερα, εσύ και οι υπόλοιποι ηγέτες της ΕΕ, την κρίση νομιμοποίησης σε Βορρά και Νότο που αναπόφευκτα θα προκύψει καθώς οι εγγυήσεις και τα δάνεια των γερμανών και ολλανδών φορολογούμενων καταλήγουν (μέσω του Υπουργείου Οικονομικών μας) στις ημι-πτωχευμένες τράπεζες, την ώρα που το ελληνικό χρέος συνεχίζει να αυξάνεται, το ΑΕΠ μας να μειώνεται και οι έλληνες να εξαθλιώνονται χωρίς κανένα όφελος;
Θα με ρωτήσεις: "Και τι να κάνω τότε;"
Θα σου πω κάτι που θα ακουστεί ίσως ουτοπικό αλλά το οποίο πιστεύω είναι η μοναδική ρεαλιστική εναλλακτική που σου απομένει. Αν κάποιος μπορεί να εκτιμήσει τον ρεαλισμό αυτού που θα σου προτείνω, αυτός είσαι εσύ: Πάρε απόψε το βράδυ το ποδήλατό σου, μόνος σου, και κατέβα στην Πλατεία Συντάγματος. Εκεί, μπορεί να σε γιουχάρουν στην αρχή, αλλά βλέποντάς σε μόνο και αποφασισμένο, θα παραμερίσουν να περάσεις. Ζήτα τον λόγο και μίλησε στον συγκεντρωμένο κόσμο.
Πες τους ότι ήρθε η ώρα να πάρουμε όλοι μαζί πίσω την χαμένη μας αξιοπρέπεια. Εξάγγειλε ότι δεν θα δεχθούμε άλλα δάνεια όσο η ευρωζώνη αρνείται να συζητήσει καν την αναμόρφωσή της σε μια λογική και βιώσιμη βάση. Ότι, αν αναγκαστεί, η Ελλάδα θα πορευτεί, εντός μεν της ευρωζώνης, αλλά άνευ δανείων. Αν σε ρωτήσουν ποια είναι αυτή η λογική και βιώσιμη βάση, την απάντηση την ξέρεις. Την έχεις ήδη μελετήσει. Εξήγησέ την στον κόσμο. Και πες ότι μέχρι να ξεκινήσει μια τέτοια συζήτηση στις Βρυξέλλες, μια συζήτηση που έχουν προτείνει έτσι κι αλλιώς σοβαροί άνθρωποι όπως ο Tremonti και ο Yuncker, εσύ δεν θα δεχθείς ούτε ένα ευρώ από τους εταίρους μας. Απαίτησε μια συζήτηση επί της αρχής της ιδέας για το ευρωομόλογο και για την πρόταση ενεργοποίησης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (κάνοντας χρήση των ευρωομολόγων) στο πλαίσιο ενός νέου Σχεδίου Marshall. Ξεκαθάρισε ότι μέχρι αυτή η συζήτηση να δημιουργήσει μια νέα προοπτική για την Ελλάδα και την ευρωζώνη, η Ελλάδα θα κάνει αυτό που έπρεπε να έχει κάνει εδώ και χρόνια: Να ζει μετρημένα και εντός των ορίων των δυνατοτήτων της. Αν σε ρωτήσουν για τους μισθούς και τις συντάξεις απάντησε ότι, αν αναγκαστούμε, θα τους καταβάλουμε αφού μειώσουμε όλους τους ανώτερους μισθούς (υπουργών, βουλευτών, καθηγητών πανεπιστημίων κλπ) στα €1000 και για όσο καιρό χρειάζεται. Θα αναστείλουμε όλες τις εξοπλιστικές δαπάνες. Θα κάνουμε ότι πρέπει ώστε να μην χρειαστεί να προσθέσουμε ένα ακόμα τοκογλυφικό δάνειο στο χρέος της χώρας.
Βροντοφώναξε πως δεν είναι δυνατόν η Ελλάδα να εγκαλείται επειδή ζούσε με δανεικά και, τώρα που πτώχευσε, να της επιβάλουν κι άλλα δανεικά τα οποία εκείνοι που της τα επιβάλουν γνωρίζουν ότι δεν μπορούμε να τα ξεπληρώσουμε. Κλείσε λέγοντας ότι αυτό θυμίζει τις χειρότερες πρακτικές της Wall Street στην περίοδο των subprime στεγαστικών δανείων, τότε που οι τράπεζες πάσχιζαν να πείσουν πτωχευμένα νοικοκυριά να δανείζονται ποσά που δεν υπήρχε πιθανότητα να επιστρέψουν. Μόνο που τώρα το παιχνίδι αυτό αφορά μια ολόκληρη χώρα. Κι όχι μόνο. Πες ότι ως Ευρωπαίος πολίτης, αλλά και ως Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, δεν δικαιούσαι να συνυπογράψεις άλλη μια δανειακή συμφωνία που απειλεί με κατάρρευση όχι απλώς μερικές τράπεζες ή μια μικρή μεσογειακή χώρα αλλά ακόμα και την ιδέα μιας ενωμένης, δημοκρατικής Ευρώπης.
Κάποια στιγμή, προς το τέλος της ομιλίας σου,  κοίταξε κατευθείαν κάποια κάμερα της οποίας το βίντεο, να είσαι σίγουρος, θα αναρτηθεί αμέσως στο Διαδίκτυο και, απευθυνόμενος στον Γερμανό ψηφοφόρο, πες στα αγγλικά: "Είναι σκανδαλώδες εσείς οι σκληρά εργαζόμενοι Γερμανοί να πρέπει να δίνετε δάνεια στο κράτος μας, όχι για να τα επενδύουμε παραγωγικά, αλλά για να αποπληρώνουμε πτωχευμένες τράπεζες που, καθώς ξέρουν σε τι  οικτρή κατάσταση είναι τα λογιστικά τους βιβλία, δεν δανείζουν και που, έτσι, λειτουργούν ως μαύρες τρύπες που καταπίνουν την οικονομική ενέργεια που παράγεις εσύ, ο γερμανός εργαζόμενος, την ώρα που ο έλληνας συνάδελφός σου υποφέρει χωρίς μέλλον."
Αμέσως μετά χαιρέτησε τον κόσμο και κινήσου προς το ποδήλατό σου. Και τότε, για πρώτη φορά μετά από καιρό, δεν θα νιώθεις μόνος σου. Ίσως για πρώτη φορά θα έχεις συμμετάσχει σε μια συγκλονιστική στιγμή της Συμμετοχικής Δημοκρατίας για την οποία έχουμε πασχίσει μαζί, ξοδεύοντας μελάνι και πολλές ώρες συνεδριάσεων. Στο Σύνταγμα αυτές τις μέρες μπορεί να μην έχουμε Άμεση Δημοκρατία (κάτι που απαιτεί όχι μόνο συμμετοχικούς θεσμούς αλλά και άσκηση εκτελεστικής εξουσίας) όμως έχουμε μια αναβίωση της Αρχαίας Αγοράς στην οποία ο αντιεξουσιαστής Γιώργος θα ένιωθε σαν στο σπίτι του.
Σε περιμένουμε.
ΥΓ. Τώρα που το σκέπτομαι ίσως είναι καλύτερα να μην έρθεις μόνος σου. Πάρε μαζί σου τον συμφοιτητή σου από την Αμερική, τον Αντώνη - εφόσον θέλει να έρθει. Και πηγαίνετε μαζί. Να πείτε λίγο-πολύ τα ίδια. Στην ίδια συνέλευση της Πλατείας Συντάγματος. Συναίνεση θέλουν οι Ευρωπαίοι εταίροι μας σε αυτή την δύσκολη καμπή της Κρίσης; Συναίνεση να τους δώσουμε.

WRC RALLY ACROPOLIS 2011 το επίσημο video clip (the official video clip)

The official video clip of 2011 Acropolis Rally.

Η κούφια απειλή της εκδίωξης

του Γιάνη Βαρουφάκη στο protagon.gr

Μας λένε ότι η Ελλάδα κινδυνεύει με αποπομπή από την ευρωζώνη. Πρόκειται για ψέμα ολκής. Στις παρακάτω γραμμές εξηγώ γιατί θεωρώ κούφια την απειλή αυτή (που πρώτα αναφέρθηκε επισήμως, σαν κάτι που συζητείται στις Βρυξέλλες, από τα χείλη της Μαρίας Δαμανάκη). Δεν επρόκειτο για καθαρά λόγια. Το αντίθετο ήταν: Θολές απειλές άνευ ουσίας και συνέχειας. (Το ότι μπορεί, πράγματι, να συζητιούνται τέτοιου είδους σενάρια στις Βρυξέλλες απλώς καταδεικνύει την πολλή χαμηλή ποιότητα του διαλόγου στο βασικό κέντρο αποφάσεων της ΕΕ.)

Το συμπέρασμα στο οποίο θα καταλήξω είναι ότι, ανεξάρτητα από τις επιθυμίες των ευρωπαίων και τα λόγια των διαδρόμων στις Βρυξέλλες, ο μόνος τρόπος να πάψουν να έχουν την Ελλάδα στα πόδια τους (να μοιράζονται δηλαδή  μαζί μας κοινό νόμισμα) είναι να βγουν εκείνοι (και δη οι Γερμανοί) από την ευρωζώνη. Εμάς, δεν μπορούν να μας βγάλουν από το κοινό νόμισμα (κι ας το ποθούν όσο τίποτα άλλο) χωρίς το κοινό νόμισμα να πάψει να υπάρχει εντός ημερών. Τελεία και παύλα.
Έστω ότι οι Ευρωπαίοι, πρωτοστατούσας της κας Μέρκελ, δώσουν στον Γιώργο Πανανδρέου το εξής τελεσίγραφο: Είτε κινείς την διαδικασία εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, οπότε θα σε βοηθήσουμε να αποσβέσεις ένα μέρος των κραδασμών, είτε θα σου επιβάλουμε δανειακούς όρους που θα οδηγήσουν τον λαό σου στην εξόντωση. (Γιατί να του δώσουν ένα τέτοιο τελεσίγραφο; Επειδή δεν προβλέπεται από καμία Συνθήκη διαδικασία αποπομπής κράτους-μέλους της ευρωζώνης. Άρα, η μόνη περίπτωση να βγούμε από την ευρωζώνη είναι να το κάνουμε μόνοι μας, υπό ασφυκτική πίεση, βγαίνοντας παράλληλα από τη ΕΕ.)
Έστω ότι θέτουν τον πρωθυπουργό μπροστά σε ένα τέτοιο δίλημμα. Έστω ακόμα ότι, φευ, πείθεται. Ποιο είναι το επόμενο βήμα; Μια Παρασκευή απόγευμα, ο πρωθυπουργός ζητεί από τον Πρόεδρο της Βουλής να συγκαλέσει το σώμα σε μια δραματική συνεδρίαση με μοναδικό θέμα συζήτησης (με τις διαδικασίες του κατεπείγοντος) την αποχώρηση της χώρας από την ευρωζώνη. Στην ομιλία του ο πρωθυπουργός ζητεί από την Βουλή να εγκρίνει το εξής σχέδιο:
1. Δευτέρα και Τρίτη κηρύττονται αργίες ενώ οι τράπεζες θα ανοίξουν την Τετάρτη
2. Κατά την διάρκεια του τετραήμερου (Σάββατο με Τρίτη), η Τράπεζα της Ελλάδος αναλαμβάνει την έκδοση και διανομή σε όλες τις τράπεζες της Νέας Δραχμής με συγκεκριμένη ισοτιμία προς το ευρώ.
3. Όλες οι υποχρεώσεις του δημοσίου σε πολίτες, επιχειρήσεις και αλλοδαπούς μετατρέπονται αυτόματα στο νέο εθνικό νόμισμα, σε Νέες Δραχμές δηλαδή.
4. Για ένα χρονικό διάστημα (π.χ. αρχικά 6 μήνες με δυνατότητες παράτασης) επιβάλλεται: (α) ποσό Νέων Δραχμών που μπορεί να αποσύρει ο κάθε αποταμιευτής από τον τραπεζικό του λογαριασμό και (β) μέγιστο ποσό είτε σε ευρώ είτε σε Νέες Δραχμές που μπορεί να εξάγει ο οποιοσδήποτε στο εξωτερικό άνευ ρητής άδειας από την Τράπεζα της Ελλάδας
5. Αναστέλλεται μέχρι νεοτέρας η συμμετοχή της χώρας (α) στην ΕΕ και (β) στην Shengen (καθώς οι κανονισμοί της ΕΕ δεν επιτρέπουν περιορισμούς στην 'ελευθερία' του κεφαλαίου να διακινείται απρόσκοπτα ενώ η Shengen δεν επιτρέπει τους συνοριακούς ελέγχους που είναι απαραίτητοι για να επιβληθούν οι περιορισμοί στην εξαγωγή κεφαλαίων).
Μέσα σε λίγα λεπτά από την πρωθυπουργική ομιλία όλα τα ATM των τραπεζών της χώρας θα έχουν ξεμείνει από ρευστό, καθώς όλοι μας θα προσπαθούμε να τραβήξουμε όσα ευρώ μπορούμε. Από την Παρασκευή μέχρι την Τετάρτη το πρωί (οπότε και θα ξανα-ανοίξουν οι τράπεζες) σχεδόν όλη η επιχειρηματική δραστηριότητα θα γονατίσει καθώς όλοι προσπαθούν να φυλάξουν όσα ευρώ έχουν στις τσέπες τους.
Την Δευτέρα το πρωί, η κυβέρνηση θα ανακοινώσει ότι η Ελλάδα προβαίνει σε στάση πληρωμών και καλεί (α λα Αργεντινή) τους πιστωτές της, καθώς και το ΔΝΤ, σε επαναδιαπραγμάτευση του χρέους. Την Τρίτη δεν κινείται τίποτα. Ούτε φύλλο. Άκρα σιωπή και αγωνία.
Όταν θα ξημερώσει η Τετάρτη, οι ουρές γύρω από τις τράπεζες θα είναι ατελείωτες καθώς οι πελάτες τους θα προσπαθούν να τραβήξουν ό,τι μπορούν, και να το ξοδέψουν, πριν το νόμισμα προχωρήσει πολύ στην υποτιμητική του πορεία. Γιατί να υποτιμηθεί; Για δύο λόγους: Πρώτον, επειδή όλοι θα προσπαθούν να ανταλλάξουν τις Νέες Δραχμές που απέσυραν από τους λογαριασμούς τους με ευρώ (προβλέποντας την υποτίμηση της Νέας Δραχμής, και συνεπώς φέρνοντάς την). Δεύτερον, καθώς η Τράπεζα της Ελλάδας, για να κρατήσει ανοικτές τις πτωχευμένες ιδιωτικές τράπεζες, θα τους παράσχει μεγάλη ποσότητα ρευστότητας, δημιουργώντας παράλληλα πληθωριστικές και υποτιμητικές τάσεις.
Στο μεταξύ, σε μια προσπάθεια να βοηθηθεί ο Γιώργος Παπανδρέου, ως αντάλλαγμα στη 'χάρη' που έκανε στους ευρωπαίους να βγάλει από τα πόδια τους (από την ευρωζώνη) την προβληματική Ελλάδα, η Γερμανία τείνει χέρι βοήθειας, προσφέροντας μεγάλες μειώσεις επιτοκίων (ακόμα και μηδενικά) για τα δάνεια που έχει η Ελλάδα προς την ΕΕ. Όμως, κι εδώ είναι το ζουμί, η Γερμανία δεν θα μπορεί, και να θέλει, να στηρίξει τον ιδιαίτερα έλληνα πρωθυπουργό.
Ο λόγος είναι ότι, για να αποσοβήσει μια νέα κατάρρευση του Ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος, η Γερμανία (μαζί με Ολλανδία, Αυστρία και Φιλανδία) καλείται: (α) Να επανα-κεφαλαιοποιήσει την ΕΚΤ σε επίπεδο τουλάχιστον €190 δισ, (β) να διασώσει Γαλλικές και Γερμανικές τράπεζες οι οποίες είναι εκτεθειμένες τόσο στο δημόσιο όσο και στο ιδιωτικό ελληνικό χρέος, και (γ) από κοινού με την ΕΚΤ να παράσχει ωκεανούς ρευστότητας σε ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα όπου, όπως το 2008, κανείς δεν τολμά να δανείσει κανέναν.
Έστω ότι ένα νέο 2008 φαντάζει στα μάτια των Γερμανών ως ένα τεράστιο κόστος το οποίο όμως μπορούν, και θέλουν, να καταβάλουν ώστε να ξεφορτωθούν την Ελλάδα - ώστε να μη χρειάζεται ποτέ ξανά να μοιράζονται το νόμισμά τους με τους προβληματικούς έλληνες. Το πρόβλημα είναι ότι το κακό δεν σταματά εκεί. Το πρόβλημα είναι ότι, μέσα στο ίδιο Σαββατοκύριακο, ο Ιρλανδός και ο Πορτογάλος πρωθυπουργός θα αναγκαστούν  να κάνουν κι εκείνοι δύο αντίστοιχες ανακοινώσεις: Επιβολή περιορισμών εξαγωγής χρημάτων (ευρώ) από την Ιρλανδία προς την υπόλοιπη ευρωζώνη. Γιατί; Επειδή, με το άκουσμα των εκ Ελλάδος νέων, οι επενδυτές στις χώρες αυτές (ακόμα και απλοί πολίτες με μερικά ακίνητα) θα τα ρευστοποιήσουν (κατακρημνίζοντας τις τιμές των περιουσιακών αυτών στοιχείων) για να βγάλουν από την χώρα καλού-κακού. Αν δεν επιβάλουν τέτοιους περιορισμούς, τότε πολύ γρήγορα θα αναγκαστούν και εκείνοι στην πόρτα της εξόδου.
Αφού λοιπόν παραβιαστούν οι πιο βασικές συνθήκες της ευρωζώνης και της ΕΕ (π.χ. ελευθερία διακίνησης του κεφαλαίου) με σκοπό να παραμείνουν στο ευρώ, το επόμενο στάδιο θα είναι ότι οι αγορές θα προβλέψουν πως οι κυβερνήσεις Ιρλανδίας και Πορτογαλίας θα σκεφτούν σοβαρά το κούρεμα των ομολόγων τους - την λεγόμενη αναδιάρθρωση τους δημόσιου χρέους τους. Να πως θα πεταχτούν στα ουράνια τα επιτόκια δανεισμού όχι μόνο αυτών των χωρών αλλά και της Ισπανίας, της Ιταλίας, το Βελγίου και, εν τέλει, της Γαλλίας.
Στα μέσα λοιπόν της εβδομάδας που θα ακολουθήσει την ηρωική κοινοβουλευτική ομιλία Παπανδρέου, η Γερμανία θα αντιμετωπίσει μια ξεκάθαρη κατάσταση:  Ουσιαστικά θα καλείται να καταβάλει περίπου €1 τρις για να σώσει ότι απέμεινε από την ευρωζώνη. Είναι απλό: Δεν θα το κάνει. Αντί για αυτό, η κα Μέρκελ θα περιμένει η ίδια μέχρι την ερχόμενη Παρασκευή οπότε θα προβεί κι εκείνη σε μια βαρύγδουπη εξαγγελία στην Ομοσπονδιακή Βουλή με την οποία να ανακοινώνει την δημιουργία του Νέου Μάρκου το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη Τετάρτη, μία μόλις εβδομάδα από την κυκλοφορία της Νέας Δραχμής.
Τις μέρες που μεσολαβούν μέχρι την έκδοση του νέου Γερμανικού νομίσματος οι ουρές έξω από τις τράπεζες θα έχουν το αντίθετο σκοπό από εκείνες που προηγήθηκαν στην Ελλάδα: Οι πελάτες θα παλεύουν να βάλουν όσο πιο πολλά ευρώ έχουν σε μετρητά στην τράπεζα, γνωρίζοντας ότι τα χρήματά τους θα ανατιμηθούν με το που θα μετατραπούν στο Νέο Μάρκο. Το ίδιο όμως θα κάνουν και οι ξένοι: Θα στέλνουν όσα κεφαλαία μπορούν στις Γερμανικές τράπεζες, με αποτέλεσμα μια ανατίμηση του Νέου Μάρκου τουλάχιστον 50%, κάτι που θα φέρει την γερμανική βιομηχανία στα πρόθυρα μιας βαθειάς καθίζησης (καθώς οι εξαγωγές θα γίνουν, ξαφνικά, απαγορευτικά ακριβές).
Σύνοψη
Τα παραπάνω θα συμβούν με μαθηματική ακρίβεια σε περίπτωση που η Ελλάδα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, πιεστεί να βγει από το ευρώ. Οι Ευρωπαίοι που έχουν την ευθύνη για μια τέτοια επιλογή (και όχι οι συνομιλούντες με την Μαρία Δαμανάκη στις Βρυξέλλες) τα γνωρίζουν όλα αυτά. Οι Γερμανοί της Bundesbank ξέρουν άριστα ότι, αν σπρώξουν τον Γιώργο Παπανδρέου σε μια τέτοια κίνηση απελπισίας, το μόνο που θα καταφέρουν είναι να διατηρήσουν το ευρώ για μια το πολύ εβδομάδα.
Μια εβδομάδα ελεύθερης πτώσης στην παγκόσμια οικονομία ισοδυναμεί με αιώνα μαρτυρίου. Σε μερικές μέρες, η νέα αυτή κρίση θα έχει κοστίσει στην Γερμανία πολλά δισ ευρώ, προτού περάσει η ίδια στην εποχή του Νέου Μάρκου. Δεν έχει λόγο να τα καταβάλει και δεν θα τα καταβάλει.
Όπερ μεθερμηνευόμενο, αν η Γερμανία (και οι άλλοι τρεις πλεονασματικοί δορυφόροι της) αποφασίσουν ότι δεν θέλουν την Ελλάδα στα πόδια τους, ότι δεν αντέχουν άλλο να μοιράζονται μαζί μας το νόμισμά τους, αυτό δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση ότι θα εκδιώξουν την Ελλάδα από το ευρώ. Αυτό που συνεπάγεται είναι ότι θα μεθοδεύσουν μια δική τους, γρήγορη, όσο το δυνατόν πιο απρόσμενη και αποτελεσματική έξοδο από το ευρώ. Κάτι τέτοιο θα πλήξει την βιομηχανία τους αλλά τουλάχιστον θα αποφύγει τις καταστροφικές εξελίξεις για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, και τα ίδια τα δημοσιονομικά της Γερμανίας, της εφιαλτικής εβδομάδας που περιέγραψα παραπάνω.
Τι θα σήμαινε ένα τέτοιο σενάριο (εξόδου της Γερμανίας από το ευρώ) για εμάς; Κατ΄ αρχάς θα ήταν πολύ, πολύ προτιμότερο από την δική μας έξοδο. Δεύτερον, θα ήταν πολύ καλύτερο από αυτό που συμβαίνει σήμερα καθώς μια Γερμανική έξοδος θα οδηγούσε την άμεση υποτίμηση του ευρώ, κάτι που θα έδινε μεγάλες ανάσες στον τουρισμό και στις εξαγωγές μας (μειώνοντας παράλληλα τις εισαγωγές μας από τις πλεονασματικές χώρες). Τρίτον, θα ήταν πολύ χειρότερο από μια λύση στην Κρίση η οποία δίνει σε όλους (πλεονασματικούς και ελλειμματικούς) πρόσβαση σε μια κοινή διέξοδο. (Οι τακτικοί αναγνώστες γνωρίζουν τι εννοώ. Οι υπόλοιποι μπορούν να δουν εδώ για την ελληνική και εδώ για την αγγλική έκδοση της πρότασης.)
Συμπέρασμα
Η απειλή της εκδίωξής μας από το ευρώ δεν είναι παρά μια φτηνή, κενή περιεχομένου, προσπάθεια να τρομοκρατηθούν οι έλληνες. Γιατί; Ώστε να αποδεχθούμε την διαχείριση των οικονομικών και των πόρων της χώρας εξ ολοκλήρου από μια επιτροπή δανειστών μας. Γιατί; Όχι επειδή οι Ευρωπαίοι θέλουν τόσο διακαώς να διαχειριστούν τα του οίκου μας carte blanche αλλά επειδή οι ίδιοι τελούν υπό καθεστώς πανικού. Στην προσπάθειά τους λοιπόν να εξοικονομήσουν κι άλλο χρόνο, μπας και βρουν το αντίδοτο της Κρίσης της Ευρωζώνης, πασχίζουν να πείσουν τους δικούς τους πολίτες να μας δώσουν άλλο έναν ωκεανό ακριβών δανείων. Για να τους πείσουν όμως κάτι πρέπει να τους δώσουν. Έκατσαν λοιπόν και σκέφτηκαν ότι αυτό το κάτι είναι μερικά συμβολικά λάφυρα (ΟΠΑΠ, ΔΕΗ, ΟΤΕ) και κάποια τεκμήρια εξευτελισμού των ελλήνων (η ιδέα Yuncker για ξένη διαχείριση των ιδιωτικοποιήσεων) τα οποία θα καταστήσουν τους δικούς τους ψηφοφόρους περισσότερο ανεκτικούς στην ιδέα των νέων δανείων προς μια χώρα η οποία όχι μόνο δεν χρειάζεται νέα δάνεια αλλά και η οποία πνίγεται από αυτά.

Μια ματιά στις (γερμανικές) Τράπεζες

του Γιάνη Βαρουφάκη στο protagon.gr

Η αναδιάρθρωση του χρέους μας ήταν σίγουρη πριν ακόμα στεγνώσει το μελάνι στο Μνημόνιο περίπου ένα χρόνο πριν. Το μόνο που έκανε το Μνημόνιο ήταν να αυξήσει το κόστος της για την Ελλάδα και για την Ευρώπη. Οι ευρωπαίοι έκαναν κακό στον εαυτό τους που μας επέβαλλαν μια δανειακή συμφωνία που βάθαινε το πρόβλημα της ευρωζώνης, και εμείς κάναμε κακό που δεν διαπραγματευτήκαμε. (Δεν θα επαναλάβω το σκεπτικό καθώς παραμένει το ίδιο εδώ και μήνες πολλούς. Π.χ. βλ. Το Χρονικό μιας Προανναγγελθείσας Αναδιάρθρωσης, αναρτηθέν την 3η Νοεμβρίου 2010, η τον Θυμό της Γερμανίας, 20η Μαΐου 2010).
Το πρόβλημα είναι ότι, σήμερα, ένα χρόνο μετά, το ίδιο έργο επαναλαμβάνεται επί σκηνής: Η Ευρώπη συνεχίζει να διατρανώνει ότι θα λύσει το πρόβλημα με ακόμα περισσότερα ακριβά δάνεια για τα πτωχευμένα κράτη, και εμείς (η κυβέρνησή μας δηλαδή) βαυκαλιζόμαστε ότι θα βγούμε από το πηγάδι με ακόμα μεγαλύτερες περικοπές και... διαρθρωτικές αλλαγές. Το μόνο θετικό είναι ότι κάτι γίνεται στο παρασκήνιο. Το πέρασμα του χρόνου έχει αναδείξει τις ρωγμές στην αρχιτεκτονική του ευρω-συστήματος τόσο που, επί τέλους, κάποιοι υψηλά ιστάμενοι γερμανοί αναγκάστηκαν να τις δουν και να αρχίσουν να μελετούν την ουσία του προβλήματος.
Ποια είναι η ουσία; Έχω καταντήσει γραφικός να λέω και να ξαναλέω ότι η Κρίση δεν αφορά, επί της ουσίας, το δημόσιο χρέος αλλά τις τράπεζες του Βορρά, και δη της Γερμανίας. Ο Bill Clinton, στην πρώτη προεκλογική του εκστρατεία έλεγε και ξανάλεγε: It is the economy, stupid! Επιτρέψτε μου να τον παραφράσω: It is the banks, stupid!  Και πιο συγκεκριμένα, οι γερμανικές τράπεζες. Από αυτές θα εξαρτηθεί πως και πότε θα γίνει η αναδιάρθρωση του χρέους μας. Τόσο απλά. Ας δούμε όμως λίγο προσεκτικότερα τις λεπτομέρειες αυτής της διασύνδεσης.
Κατ' αρχάς, οι γερμανικές τράπεζες έχουν το χαμηλότερο δείκτη κεφαλαιοποίησης στην Ευρώπη και, από την άλλη, τα βιβλία τους δεν έχουν υποστεί την παραμικρή εκκαθάριση από τα τοξικά παράγωγα της προ του 2008 εποχής. Επί πλέον, είναι γεμάτες με ομόλογα της περιφέρειας. Με άλλα λόγια, βρίσκονται σε οικτρή κατάσταση. Ακόμα χειρότερα, δεν μπορούν καν να περιμένουν χείρα βοήθειας από τις υπόλοιπες τράπεζες της ευρωζώνης. Πράγματι, η διατραπεζική αγορά δεν λειτουργεί. Από την άλλη μεριά του Ρήνου, οι Γαλλικές τράπεζες βρίσκονται στην ίδια μοίρα με τις γερμανικές, ιδίως αν λάβει κανείς υπ' όψη του τα τεράστια ανοίγματα που έχουν στο Ισπανικό δημόσιο χρέος. Όσο για τις ισπανικές τράπεζες, η κατάσταση είναι εκρηκτική (αντίθετα με τις ανοησίες που ακούγονται ότι η κυβέρνηση Ζαπατέρο κατάφερε να τις εξυγιάνει): Από την μία μεριά έχουν κι αυτές ανοίγματα μεγαλύτερα του Grand Canyon στο ισπανικό και πορτογαλικό δημόσιο χρέος ενώ ακόμα πιο απειλητικά είναι τα ανοίγματά τους στις ζημίες της αγοράς ακινήτων στην οποία οι τιμές των σπιτιών και των γραφείων αναμένονται να κάνουν άλλη μια βουτιά της τάξης του 40% οσονούπω (με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις ζημίες των τραπεζών που έχουν δανείσει τους εργολάβους). Τέλος, η ίδια η ΕΚΤ (η κεντρική μας τράπεζα) έχει τα δικά της δυσβάστακτα ανοίγματα στις τράπεζες όλης της ευρωζώνης: €146 δισ μόνο στις Ιρλανδικές και  €100 δισ μόνο στις δικές μας τράπεζες.
Ερώτημα: Τι συμβαίνει όταν μια νομισματική ένωση (π.χ. η ζώνη του δολαρίου, της στερλίνας, του ευρώ) έχει καταπλακωθεί από ένα βουνό χρέους και τραπεζικών ζημιών σε μια περίοδο αναιμικής ανάπτυξης τόσο εντός όσο και εκτός της νομισματικής αυτής ζώνης;
Απάντηση: Παρεμβαίνει πολιτικά, και με μακροοικονομική λογική (αντί για την ψευδο-μικροοικονομική λογική των νέων δανείων προς τους πτωχευμένους) προσπαθεί να συρρικνώσει, δια της βίας, το βουνό που απειλεί την ύπαρξή της. Πως μπορεί να το συρρικνώσει; Με δύο τρόπους. Πρώτον, επαφιόμενη στις ευεργετικές δυνάμεις ενός ήπιου πληθωρισμού. Δεύτερον, μέσω υποχρεωτικής αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους και διαγραφής τραπεζικών ζημιών.
Στις ΗΠΑ και την Βρετανία, το 2008/9, αφού επανακεφαλαιοποιήθηκαν οι τράπεζες (με την γενναιόδωρη συνεισφορά των φορολογούμενων), οι αρχές εφάρμοσαν παράλληλα και τις δύο αυτές μεθόδους: Διαγραφή τραπεζικών ζημιών, φοβερά κουρέματα (οι πιστωτές της General Motors, για παράδειγμα, εξαναγκάστηκαν σε κούρεμα της τάξης του... 90%) συν την λεγόμενη ποσοτική χαλάρωση (quantitative easing) που στόχο είχε να τσιμπήσει λίγο ο πληθωρισμός (όπερ και εγένετο) καθώς η Fed αγοράζει σωρηδόν μετοχές, ομόλογα, ό,τι τέλος πάντων βρίσκει, δημιουργώντας ηλεκτρονικό χρήμα. Γιατί να θέλουν οι αρχές να αυξηθεί ο πληθωρισμός κατά μία ή δύο μονάδες; Μα για να μειωθεί η πραγματική αξία του δημόσιου χρέους.
Όλον αυτόν τον καιρό, η Ευρώπη αγρόν ηγόραζε. Πολλοί λένε ότι φταίει η έλλειψη ευρωπαϊκού (ομοσπονδιακού) υπουργείου οικονομικών, κάτι που οδηγεί σε έλλειψη συντονισμού σε μια ημιτελή νομισματική ένωση όπου η δημοσιονομική πολιτική, ανοήτως, έχει αφεθεί στα κράτη-μέλη. Αν και υπάρχει μια δόση αλήθειας εδώ, η πραγματική αιτία της ευρωπαϊκής παράλυσης βρίσκεται αλλού. Που; Σε μια διπλή γερμανική αγωνία για (α) το συγκριτικό της πλεονέκτημά της στην Ασία και (β) την τραγική κατάσταση των γερμανικών τραπεζών.
Η σχετική επιτυχία με την οποία η Γερμανία αντέδρασε στην μεγάλη πτώση του 2008/9 βασίζεται στην ζήτηση κεφαλαιουχικών αγαθών (μηχανημάτων ως επί το πλείστον) από την Κίνα και την Ιαπωνία. Με την Ιαπωνία να έχει τεθεί εκτός παιγνίου (ακόμα και πριν την χτυπήσει το τερατώδες τσουνάμι), η Κίνα αποτελεί την μοναδική πηγή Γερμανικής αισιοδοξίας. Όμως η ανάπτυξη της Κίνας, στην οποία βασίζεται η Γερμανία τόσο, οφείλεται στην εφαρμογή πολιτικών που η ίδια η Γερμανία απορρίπτει. Ποιων πολιτικών; Των τεράστιων κρατικών επενδυτικών προγραμμάτων σε υποδομές που είχαν ως αποτέλεσμα, από την μία, ένα ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ της Κίνας 10% ενώ από την άλλη την μείωση της κατανάλωσης των Κινέζων από το 45% του ΑΕΠ τους στο 38%. Το βλέπουν αυτό στην Γερμανία, παρατηρούν τις υπεράνθρωπες (και άκρως επιτυχημένες) προσπάθειες των κινέζων μηχανικών να κατασκευάζουν ντόπια υποκατάστατα των γερμανικών μηχανημάτων, και... πανικοβάλλονται.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ εισέρχονται σε μια νέα υφεσιακή περίοδο καθώς οι περικοπές που μόλις συμφώνησε ο Πρόεδρος Ομπάμα στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό με τους Ρεπουμπλικάνους (ώστε να μην πειραχθούν οι φοροαπαλλαγές των ζάπλουτων) θα ανακόψουν την αμερικανική ζήτηση τόσο για Κινεζικά όσο και για Γερμανικά προϊόντα. Σε συνδυασμό με το υψηλό πληθωρισμό στο εσωτερικό της Κίνας, που τον Μάρτιο έτρεχε στο 5.4% ετησίως (ενώ στην αγορά σπιτιών ο ρυθμός αύξησης των τιμών άγγιξε το 24%), είναι φανερό ότι η Κίνα οδεύει ολοταχώς για επιβράδυνση της οικονομικής της δραστηριότητας, για να μην πω και ύφεση. Είτε η επιβράδυνση αυτή θα έρθει επειδή θα την προκαλέσουν οι Κινεζικές αρχές (που πασχίζουν να μειώσουν τον εγχώριο πληθωρισμό) είτε θα έρθει μόνη της, απρόσκλητη και βίαιη, υπό την μορφή μιας αναπάντεχης ύφεσης. Με αυτά τα δεδομένα, θα ήταν αφροσύνη μεγάλη, για να μην πω παραβίαση των αρχών του Λουθερανισμού, αν ο κ. Schauble (ο υπουργός οικονομίας της Γερμανίας) πίστευε ότι η χώρα του θα μπορούσε να συνεχίσει το 2012 στον δρόμο και με τον ρυθμό του 2010/11. Κι αν δεν το κατάλαβε από μόνος του, είμαι σίγουρος ότι η αύξηση των επιτοκίων των γερμανικών ομολόγων από το 2,8% to 3,45% σίγουρα τράβηξε την προσοχή του.
Ας επιστρέψουμε όμως στα της Ευρωπαϊκής Κρίσης και στην Κρίση των Τραπεζών μας. Αν η Ευρώπη αντέγραφε τις ΗΠΑ και την Βρετανία αφήνοντας τον πληθωρισμό να ανέβει λίγο ώστε να μειωθεί το βουνό χρέους/ζημιών, ίσως να είχε νόημα η συνεχιζόμενη παροχή ακριβών δανείων στην Ελλάδα (καθώς το 2012, λόγω της πλήρους αποτυχίας του Μνημονίου, θα χρειαστούμε άλλα €25 δισ δανεικά). Ένας μικρός πληθωρισμός θα ήταν το αντίστοιχο του κουρέματος, της αναδιάρθρωσης εφόσον τίποτα άλλο δεν αλλάξει. Γιατί; Ας πάρουμε δύο απλά σενάρια: (Α) Κούρεμα 30% στα ομόλογά μας των €300 δισ με τον πληθωρισμό να τρέχει μεταξύ 1,5% και 2%. (Β) Κανένα κούρεμα και ένας πληθωρισμός της τάξης του 2,8% με 3% για 7 με 8 χρόνια. Προσέξτε ότι τα δύο αυτά σενάρια έχουν ακριβώς τον ίδιο αντίκτυπο ως προς την αξία του ελληνικού δημόσιου χρέους. Το μειώνουν, σε πραγματικές τιμές, το ίδιο. Βέβαια, από πολιτικής πλευράς το (Β) είναι σαφώς πιο ελκυστικό, καθώς τα κουρέματα είναι για τις τράπεζες και τους τραπεζίτες ότι για τον διάολο το λιβάνι. Έλα όμως που δεν υφίσταται η υπόθεση εργασίας παραπάνω: ότι δηλαδή τίποτα άλλο δεν θα αλλάξει!
Για να δούμε τι θα αλλάξει, αρκεί μια ματιά στα Ιρλανδικά ομόλογα τα οποία μόλις υποβαθμίστηκαν από τους γνωστούς οίκους αξιολόγησης. Ποια ήταν η λογική της υποβάθμισης αυτής; Ότι, λένε, η εφαρμοζόμενη λιτότητα πλήττει τα δημόσια έσοδα της Ιρλανδίας μεγαλώνοντας τις πιέσεις για περισσότερη... λιτότητα (βλ. εδώ για το επίσημο σκεπτικό και εδώ για αντίστοιχα επιχειρήματα  που μετέφερα στους άγγλους πριν καιρό). Και μην μου πείτε ότι φταίει η διαφθορά του Ιρλανδικού κράτους, η έλλειψη διαρθρωτικών αλλαγών, το μεγάλο κράτος; Τίποτα από αυτά δεν ισχύει στην Ιρλανδία. Κι όμως: τα ΄δια ακριβώς βιώνουν με εμάς. Το συμπέρασμα είναι απλό: Ο φαύλος κύκλος καλά κρατεί σε ολόκληρη της ευρωζώνη! Τα δάνεια από το EFSF στα πτωχευμένα κράτη, όπως το Ιρλανδικό και το δικό μας, ρίχνουν νερό στον μύλο της Κρίσης. Ουσιαστικά, το βουνό χρεών και ζημιών ψηλώνει όχι μόνο στην Ιρλανδία και στην Ελλάδα αλλά σε όλη την ευρωζώνη.
Να λοιπόν τι κρύβεται πίσω από τα γερμανικά υπονοούμενα περί αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους: η προσπάθεια να σηματοδοτήσουν στην (και να προετοιμάσουν την) υπόλοιπη Ευρώπη ότι τέλος τα ψέμματα. Ότι η ελπίδα να αφήσουν έναν ήπιο πληθωρισμό να συρρικνώσει σταδιακά το χρέος της ευρωζώνης μας τελείωσε. Την σκότωσε η συνειδητοποίηση πως η δυναμική της Κρίσης είναι ισχυρότερη από αυτό που μπορεί να δαμάσει ένας ήπιος πληθωρισμός. Και δεδομένων των εξελίξεων στην Κίνα και στις ΗΠΑ, η Γερμανία ξεπροβάλει ως θιασώτης του Plan G (σημ. μετά από τόσα αποτυχημένα σχέδια αντιμετώπισης της Κρίσης έχω χάσει το... μέτρημα, C,D,F δεν είμαι πια σίγουρος): Το πλάνο της αναδιάρθρωσης του χρέους, αρχής γενομένης με την Ελλάδα, η οποία θα γίνει το πειραματόζωο (όπως τον περασμένο Μάιο είχε γίνει το πειραματόζωο για την δημιουργία του EFSF).
Ως  επί πλέον ένδειξη ότι έτσι όντως έχουν τα πράγματα, κοιτάξτε την πολιτική της ΕΚΤ ως προς τα επιτόκια. Απ' ότι φαίνεται, η ΕΚΤ υποκύπτει στην πίεση της Γερμανίας για αύξησή τους από το 1% στο 2% (έως τον Σεπτέμβρη). Δεν κατανοούν οι φίλοι μας οι Γερμανοί ότι μια τέτοια αύξηση ωθεί το δημόσιό μας (και εκείνο της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας) βαθύτερα στην αναδιάρθρωση; Δεν καταλαβαίνουν ότι εκθέτουν τον κ. Παπανδρέου ο οποίος την 25η Μαρτίου πανηγύριζε έντονα την μείωση του επιτοκίου δανεισμού της χώρας (από την τρόικα) κατά 1% - και τώρα αυτό το 1% εξαφανίστηκε ως δια μαγείας πριν καλά-καλά το γευτούμε; Και βέβαια τα γνωρίζουν όλα αυτά. Δεν πρόκειται για λάθος αλλά για συνειδητή πολιτική: η αύξηση στα επιτόκια της ΕΚΤ, ότι και να λέει ο κ. Trichet, έχει σχεδιαστεί παράλληλα με την αναδιάρθρωση του χρέους μας - και πολύ πιθανόν και των υπόλοιπων περιφερειακών.
Αν έχω δίκιο, γιατί δεν το ανακοινώνουν να τελειώνουμε; Επειδή δεν έχουν ακόμα αποφασίσει ακριβώς ποια μορφή θα πάρει η αναδιάρθρωση. Επιτέλους κ. Παπακωνσταντίνου, σταματήστε να αρνείστε το αναπόφευκτο επιμένοντας ότι όπου νάναι βγαίνουμε στις αγορές. Έχετε ιερή υποχρέωση να διαπραγματευτείτε την αναδιάρθρωση που ετοιμάζουν άλλοι για εμάς. Όταν διαψεύδετε την αναδιάρθρωση (κάτι που δεν έχετε κανέναν λόγο να το κάνετε, καθώς άλλο υποτίμηση, που δεν προαναγγέλλεται, και άλλο αναδιάρθρωση) ουσιαστικά θέτετε εαυτόν εκτός διαπραγμάτευσης για το πως θα γίνει η αναδιάρθρωση. Δεν διαπραγματευτήκατε (κάκιστα) το Μνημόνιο. Διαπραγματευτείτε τουλάχιστον την αναδιάρθρωση! Και μην μας πείτε πάλι ότι οι πτωχευμένοι δεν διαπραγματεύονται. Απέναντί σας έχετε μια Γερμανία που αγωνιά για την πτώχευση των δικών της τραπεζών. Υπάρχει πολύς χώρος για να διαπραγματευτούμε. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, είμαι απόλυτα σίγουρος, θα το καταλάβαινε αυτό. Ο κ. Παπακωνσταντίνου, ίσως επειδή δεν έχει αυτές τις καταβολές, να μη τον κατανοεί. Ο πρωθυπουργός όμως δεν έχει άλλοθι επ' αυτού.
Επίλογος
Η Γερμανία φαινομενικά δείχνει σίγουρη για τον εαυτό της. Δεν είναι όμως. Ο υπουργός των οικονομικών της καταλαβαίνει καλά ότι η άμμος στην κλεψύδρα ρέει γρήγορα και ότι, αν δεν λυθεί η Κρίση πριν ο τελευταίος κόκκος περάσει την στενωπό και η κλεψύδρα αδειάσει, η Γερμανική βιομηχανία θα αρχίσει να πισωγυρίζει, με μια εργατική τάξη έτοιμη να ξεσηκωθεί και μια μεσαία τάξη έτοιμη να στραφεί στους σοσιαλδημοκράτες. Για ένα χρόνο τώρα το Βερολίνο ήλπιζε ότι η Κρίση του ευρώ μπορεί να πέρναγε με τον καιρό, με την βροχή, με τον ήπιο πληθωρισμό. Ο υπουργός των οικονομικών της, ο κ. Schauble, δεν το ελπίζει πια. Το χαρτί της αναδιάρθρωσης του χρέους, με πρώτο το δικό μας, είναι ήδη στο χέρι του και θα παιχθεί προσεχώς χωρίς η δική μας κυβέρνηση να έχει το θάρρος να διαπραγματευτεί την σχεδιαζόμενη αναδιάρθρωση.
Αυτά είναι τα άσχημα νέα. Τα καλά νέα είναι ότι η πρότασή μας με τον Stuart Holland (η λεγόμενη και Modest Proposal), στην σημερινή συγκυρία, γίνεται ακόμα πιο ελκυστική. Έτσι τουλάχιστον μας μηνύει ένας τέως καγκελάριος. Γιατί; Για δύο λόγους: Επειδή η Πολιτική 1 που προτείνουμε (η μεταβίβαση του κατά Μάαστριχτ νόμιμου χρέους στην ΕΚΤ) πρακτικά αναδιαρθρώνει μέρος του χρέους χωρίς κούρεμα, ενώ η Πολιτική 2 δίνει την δυνατότητα στην ΕΚΤ να κουρεύει τα ομόλογα των τραπεζών επιλεκτικά και ανάλογα με το 'ποινικό' τους μητρώο (κάτι που σίγουρα θα αποδεχόταν ως δέον και πρέπον κάποιος της γερμανικής σχολής) ενώ παράλληλα αναθέτει στο EFSF να κάνει αυτό που χρειάζονται περισσότερο από ο,τιδήποτε και οι γερμανικές τράπεζες: Eπανακεφαλαιοποίηση!
Αν μεταξύ τους οι έλληνες και γερμανοί κυβερνώντες δεν καταφέρουν να συντονιστούν στην βάση μιας τέτοιας λογικής πολιτικής εναντίον της Κρίσης, και επιμείνουν στο σημερινό οδικό χάρτη προς το απόλυτο πουθενά, το μόνο που έχουμε να προσμένουμε είναι η χειροτέρευση της τραπεζικής κρίσης, η αύξηση του χρέους, μια ισχνότερη και διχασμένη Γερμανία και μια Ελλάδα κρανίου τόπος. Θέλω να πιστεύω ότι κάποια στιγμή, πριν η κλεψύδρα αδειάσει, η πραγματικότητα θα εμφυσήσει τους ηγέτες μας με μια γενναία δόση θάρρους.

ΥΓ. Για μια εκτενέστερη έκδοση αυτού του άρθρου στα αγγλικά πατήστε εδώ.

Εμείς τι κάνουμε;

του Γιάνη Βαρουφάκη
 

Ένα χρόνο τώρα επιμένω από αυτές τις (ιστο)σελίδες ότι η Κρίση είναι ευρωπαϊκή και δεν επιδέχεται λύσης που να μην αντιμετωπίζει ταυτόχρονα, και σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο, την τριπλή κρίση: του τραπεζικού τομέα, του δημόσιου χρέους και της κατάρρευσης των παραγωγικών επενδύσεων στην ευρωζώνη. Πράγματι, σας έχω κουράσει με μια σχεδόν έμμονη ιδέα για το πως θα μπορούσε να μοιάζει μια τέτοια ευρωπαϊκή λύση, επιμένοντας (σαν χαλασμένος δίσκος βινυλίου) ότι χωρίς τέτοια συνολική λύση ούτε η Ελλάδα θα ανακάμψει ούτε η ευρωζώνη θα επιβιώσει.
Για μήνες τώρα, λέω αυτό το ποιηματάκι μου. Και κάθε φορά που το λέω, οι δημοσιογράφοι που μου παίρνουν συνέντευξη (αλλά και εσείς οι αναγνώστες του protagon.gr) επανέρχονται: "Ναι, αλλά δεδομένου ότι, όπως φαίνεται, οι ευρωπαίοι εθελοτυφλούν, εμείς τι μπορούμε να κάνουμε;" Η απάντηση που δίνω θεωρείται μοιρολατρική, για να μην πω εξοργιστική: Ό,τι και να κάνουμε εμείς, δεσμευμένοι όπως είμαστε στην ευρωζώνη, αν η ευρωζώνη δεν λύσει τα δομικά της προβλήματα, η μικρή Ελλαδίτσα, ο αδύναμος κρίκος της ευρωζώνης, όσο και να αυτο-μαστιγώνεται, δεν μπορεί να βγει από την Κρίση με τις δικές της δυνάμεις. Αντίθετα με αυτά που λέει ο πρωθυπουργός μετά την τελευταία Σύνοδο Κορυφής (εν συντομία, ότι η Ευρώπη έπραξε το καθήκον της απέναντί μας, τώρα η τύχη μας είναι στα δικά μας χέρια), θυμίζουμε έναν αδύναμο κολυμβητή που βλέπει το τσουνάμι να έρχεται: Ό,τι και να κάνει, όσο σκληρά και να προπονηθεί μέχρι να τον χτυπήσει το επερχόμενο τείχος του νερού, αν δεν γίνει κάτι για να κοπάσει το τσουνάμι, η τραγική τύχη του είναι προδιαγεγραμμένη.
Το ερώτημα όμως παραμένει: Την ώρα που παλεύουμε να πείσουμε τους υπόλοιπους ευρωπαίους για την ανάγκη μιας συνολικής λύσης, τί κάνουμε εδώ στα πάτρια; Τίποτα; Όχι βέβαια. Έχουμε πολλά, πάρα πολλά να κάνουμε. Το να κοπάσει το τσουνάμι είναι αναγκαία συνθήκη για να μην πνιγούμε. Δεν είναι όμως και ικανή: Αν δεν βελτιωθούν οι κολυμβητικές μας επιδόσεις θα πνιγούμε ακόμα κι αν ξεθυμάνει το τσουνάμι. Ακόμα κι αν μας διαγράψουν το χρέος ολόκληρο, κι αν συνεχίσουμε όπως οδεύουμε από το 1970, θα το ξαναχτίσουμε το βουνό χρέους σε μερικά χρόνια. Απλά, μην έχουμε αυταπάτες: Όσο και να βελτιωθούμε, όποιες μεταρρυθμίσεις και να κάνουμε, η ευρωπαϊκή λύση είναι sine qua non.
Στο ακριβώς προηγούμενο άρθρο μου είχα δεσμευτεί ότι στο επόμενο, δηλαδή σε αυτό, θα σκιαγραφούσα τις μεταρρυθμιστικές κινήσεις που προτείνω, ελπίζοντας στο μεταξύ σε μια θεαματική αλλαγή της ευρωπαϊκής πολιτικής εναντίον της Κρίσης. Οι ιδέες που καταθέτω παρακάτω κινούνται σε τρεις άξονες: Μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα, φορολογική μεταρρύθμιση, 5ετές πρόγραμμα ανάπτυξης της οικονομίας, ενεργοποίηση νέων μορφών συμμετοχικής επιχειρηματικότητας. (Κάποιες από αυτές τις ιδέες, τις παρουσίασα την περασμένη εβδομάδα στο πλαίσιο μελέτης που μου ανέθεσε το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, το ΕΒΕΑ, την οποία μπορείτε να διαβάσετε εδώ.)

1. Δημόσιος Τομέας
Ξεκινώ με το μέγα ζήτημα του δημόσιου τομέα και, συγκεκριμένα, με μια σκληρή παρατήρηση που εμπεριέχει την πεμπτουσία του παραδόξου της σκληρής σημερινή ελληνικής πραγματικότητας: Από την μία μεριά, είναι ξεκάθαρο ότι, ανέκαθεν, το ελληνικό δημόσιο ήταν ο υπ. αρ. 1 εχθρός του πολίτη, της κοινωνίας και της οικονομίας. Τώρα μάλιστα που βρισκόμαστε στην δίνη της Κρίσης, η ατελέσφορη προσπάθεια μείωσης των ελλειμμάτων μέσω οριζόντιων περικοπών μεγεθύνει την εχθρότητα του κράτους προς τους πολίτες τους οποίους (υποτίθεται ότι) εξυπηρετεί. Από την άλλη, η μείωση των δημόσιων δαπανών και η συρρίκνωση μισθών και θέσεων εργασίας στο δημόσιο (όπως προτείνουν σοβαροί άνθρωποι όπως ο Αλέκος Παπαδόπουλος, ο Στέφανος Μάνος κ.α.) θα ενέτεινε την Κρίση και θα ήταν καταστροφική τόσο για την κοινωνία όσο και για τον ιδιωτικό τομέα. Τί κάνουμε λοιπόν επ' αυτού; Η απάντηση που προτείνω είναι απλή: Αντί να εστιάζουμε στο λογιστικό κόστος του δημοσίου, να επικεντρωθούμε στην θεαματική αύξηση της παραγωγικότητας και αποτελεσματικότητάς του. Δύο προτάσεις θέλω να καταθέσω επ΄αυτού: Την πρώτη την ονοματίζω "Αυτο-πληροφόρηση του Δημοσίου" και την δεύτερη "Δημόσιο Δύο Ταχυτήτων" ή "Μοντέλο ΚΕΠ".
Αυτο-πληροφόρηση του Δημοσίου: Φανταστείτε έναν νόμο που, μετά από 12 ή 18 μήνες, απαγορεύει δια ροπάλου σε οποιαδήποτε δημόσια υπηρεσία να ζητήσει από πολίτη ή εκπρόσωπο επιχείρησης πιστοποιητικό το οποίο να πιστοποιεί κάποια  πληροφορία που διαθέτει κάποια υπηρεσία του... Δημοσίου. Π.χ. να μην μπορεί το ΙΚΑ να ζητά από υποψήφιο συνταξιούχο να του προσκομίσει οποιαδήποτε πληροφορία διαθέτει η εφορία, να απαγορεύεται η απαίτηση της εφορίας από μια υπό ίδρυση επιχείρηση να προσκομίσει πιστοποιητικά από το ΙΚΑ, την πολεοδομία, τον ΟΑΕΔ κλπ. Με μία κίνηση, με μια μονοκονδυλιά, το Δημόσιο παύει να καταδυναστεύει τις ζωές μας, να επιβραδύνει την επιχειρηματική δραστηριότητα, να σπαταλά το παραγωγικό δυναμικό της οικονομίας μας. Παράλληλα, το Δημόσιο εξαναγκάζεται να δημιουργήσει νέες καινοτόμες μορφές μηχανογράφησης αλλά και δίαυλους από τους οποίους θα ρέει, εντός των τειχών του δημόσιου τομέα, η πληροφορία.
"Δημόσιο Δύο Ταχυτήτων" ή "Μοντέλο ΚΕΠ": Αναμφισβήτητα, η πιο επιτυχημένη μεταρρύθμιση των τελευταίων δύο δεκαετιών ήταν η δημιουργία των ΚΕΠ. Ποια ήταν η ιδιοφυής ιδέα πίσω από αυτή την μεταρρύθμιση; Ότι το στρεβλό υπάρχον σύστημα δεν μεταρρυθμίζεται αλλά, σε αντιδιαστολή, αντιμετωπίζεται με bypass. Δεν έγινε προσπάθεια μεταρρύθμισης των ληξιαρχείων αλλά, αντίθετα, δημιουργείται μια νέα, σύγχρονη υπηρεσία, με νέους υπαλλήλους, έτσι ώστε να μην χρειαστεί να ξαναπάει ο πολίτης στο Ληξιαρχείο για να πάρει αντίγραφο ληξιαρχικής πράξης. Κάτι ανάλογο χρειάζεται να γίνει σε όλο τον δημόσιο τομέα. Δύο ταχύτητες παντού, με τους νέους και τους αξιολογότερους από τους παλαιούς υπάλληλους να μεταφέρονται στην δεύτερη ταχύτητα, στο αντίστοιχο ΚΕΠ, με εντολή την δημιουργία ενός εντελώς νέου μηχανισμού (σε νέα κτήρια αν γίνεται), με μηχανισμούς αξιολόγησης έργου, και ανάλογα κίνητρα πραγματικής εξατομικευμένης παραγωγικότητας.  Όποιος από τους παλαιούς υπαλλήλους δεν αξιολογείται ως ικανός να περάσει στην νέα "ταχύτητα", παραμένει την παλαιά καθώς οι απολύσεις σε καιρό Κρίσης, όπως λέω και ξαναλέω, είναι καταστροφικές  τόσο από οικονομικής όσο και από κοινωνικής άποψης.  Όμως, και αυτό έχει σημασία, πρέπει να δίνονται συνεχώς ευκαιρίες σε όλους τους υπαλλήλους της πρώτης "ταχύτητας" να περάσουν στην δεύτερη, ίσως μέσω εθελοντικής μετεκπαίδευσης. Σιγά-σιγά, με το σωστό management, το κέντρο βάρους θα μετατοπίζεται από την πρώτη στην δεύτερη ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα του Δημοσίου θα αυξάνεται εκθετικά.

2. Φορολογικό σύστημα
Φορολογικοί συντελεστές: Κάποιοι φίλοι (αλλά και μη) παραξενεύτηκαν την περασμένη εβδομάδα όταν με άκουσαν να καταθέτω από κοινού με το ΕΒΕΑ πρόταση για την μείωση του φορολογικού συντελεστή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο 15% (βλ. εδώ και εδώ). Μάλιστα ερωτήθην: Αρκετά δεν φοροδιαφεύγουν οι επιχειρήσεις; Δεν τους φτάνει η μείωση μισθών και το ξεχαρβάλωμα των εργασιακών σχέσεων; Χρειάζονται και μείωση του φορολογικού συντελεστή; Η απάντησή μου, απλή: Στον καιρό της Κρίσης όλοι χάνουν. Επιχειρήσεις και εργαζόμενοι. Ιδιώτες και δημόσιο. Έχουμε ελεύθερη πτώση κυρίες και κύριοι. Εν μέσω μιας τέτοιας πτώσης, ένα είναι το ζητούμενο: Ένα αλεξίπτωτο που θα φρενάρει την πτώση. Αποτελεί ιερό καθήκον του κράτους, απέναντι στους πολίτες και απέναντι στον εαυτό του, να μειώσει άμεσα όλους τους φορολογικούς συντελεστές ώστε να αυξήσει τα δημόσια έσοδα. Στην Ελλάδα, το 99% των επιχειρήσεων πληρώνουν κατά μέσον όρο περί τα €6000. Μια μείωση του φορολογικού συντελεστή για τους μικρομεσαίους, καθώς και του ΦΠΑ για όλους, εφόσον συνδυαστεί με σωστή επικοινωνιακή πολιτική και βελτίωση της λειτουργίας των εφοριών, θα αποδώσει περισσότερα έσοδα - όχι λιγότερα. Προτείνω, πιο συγκεκριμένα, την μείωση του ΦΠΑ στο 15% αλλά και την δημιουργία μιας προοδευτικής κλίμακας φορολογικών συντελεστών για τις επιχειρήσεις (κατά το μοντέλο της Πορτογαλίας) όπου τα ετήσια εισοδήματα έως €10.000 φορολογούνται με 12,5%, από €10.000 έως €15.000 με 14,5%, κλπ μέχρι που ο συντελεστής να φτάνει στο 25% για ετήσια εισοδήματα άνω των €100.000 και στο 40% για εισοδήματα από €1εκ και πάνω (ώστε οι τράπεζες να συνεισφέρουν όσο και οι πλούσιοι). Φαντάζεστε την αλλαγή κλίματος στην αγορά και στην κοινωνία αν έβγαινε μια διαφήμιση στις τηλεοράσεις από το υπουργείο οικονομικών που, ουσιαστικά, να λέει στους πολίτες: "Σε μια δύσκολη στιγμή, το κράτος έκανε το καθήκον του απέναντί σου. Ήρθε η σειρά σου να κάνεις το δικό σου καθήκον απέναντι στους υπόλοιπους. Δήλωσε τα πραγματικά σου εισοδήματα!"
Φορολογικοί έλεγχοι: Όσο ζούσα σε αγγλοσαξονικές χώρες, για 23 χρόνια, σας διαβεβαιώ ότι δεν είχα δει ποτέ το κτήριο κάποιας εφορίας. Ούτε και μου ζητήθηκε να στέλνω σακούλες με αποδείξεις και άλλα δικαιολογητικά κάθε φορά που συμπλήρωνα την φορολογική μου δήλωση. Ποτέ! Αυτό που γνώριζα όμως ήταν ότι, αν ποτέ επιλεχθώ για τυχαίο δειγματοληπτικό έλεγχο, και δεν έχω τα απαραίτητα δικαιολογητικά και αποδείξεις έτοιμες (με τις οποίες θα δικαιολογείται και η τελευταία κίνηση στον τραπεζικό μου λογαριασμό), η ζωή μου (όπως την ήξερα) θα έληγε! Μία φορά μου έγινε τέτοιος έλεγχος. Το 1993. Ήταν δυσάρεστος. Όμως ήταν μικρό το κακό μπροστά στην αναξιοπρέπεια του να τρέχω στις εφορίες για δεκαετίες και να βρίσκομαι συνεχώς αντιμέτωπος με ένα κράτος το οποίο με αντιμετωπίζει ως ένοχο (καθώς η απόδειξη του εναντίου είναι φιλοσοφικά αδύνατη). Ο έφορος που μου τηλεφώνησε μου έδωσε την επιλογή να με επισκεφτεί στο γραφείο μου ή να πάω εγώ στο δικό του. Επέλεξα το γραφείο μου. Με επισκέφτηκαν δύο, ένας άνδρας εφοριακός και μία γυναίκα. Πριν αρχίσουμε, έβγαλαν από μια τσάντα ένα μαγνητόφωνο και με πληροφόρησαν ότι ό,τι πούμε πρέπει να καταγραφεί και στο τέλος να σφραγιστεί η κασέτα (τώρα χρησιμοποιούν dvd) μετά από υπογραφή και των δύο μερών. Μου είπαν μάλιστα ότι, σε περίπτωση που το ένα από τα δύο μέρη (εγώ ή εκείνοι) θέλουν να επικαλεστούν κάτι από αυτά που θα ειπωθούν στο δικαστήριο, έχει το δικαίωμα να το κάνει. Με αυτά τα λόγια έρχομαι στην απλή πρόταση: Αυστηροί δειγματοληπτικοί έλεγχοι, με δρακόντεια μέτρα εναντίον των παρανομούντων, μέγιστη προθεσμία στα δικαστήρια για την επιβολή κυρώσεων οι 6 μήνες, αλλά και παράλληλα νομική επιβολή υπηρεσιακής μαγνητοφώνησης όλων των συνομιλιών μεταξύ ελεγκτών και εκπροσώπων των επιχειρήσεων, με δικαίωμα του κάθε μέρους να επικαλεστούν τα μαγνητοφωνημένα αρχεία σε κάθε διοικητική/δικαστική εξέταση.

3. Πενταετής Οικονομικός Προγραμματισμός
Τα πενταετή αναπτυξιακά προγράμματα στην χώρα μια θλιβερή προϊστορία. Στα χαρτιά έμειναν. Σε συνδυασμό με την δεσπόζουσα νεοφιλελεύθερη άποψη ότι δεν είναι δουλειά του κράτους να αναδεικνύει τους εθνικούς πρωταθλητές στον χώρο των επιχειρήσεων, η πρότασή μου αυτή θα ξενίσει. Κι όμως. Αυτή την στιγμή απαιτείται ένας συντονισμός. Έτσι κι αλλιώς ο ιδιωτικός μας τομέας είναι εν πολλοίς, κακά τα ψέμματα, κρατικοδίαιτος (είτε λόγω της διαπλοκής του με το ελληνικό δημόσιο είτε λόγω της εξάρτησής του από τα ΕΣΠΑ). Σε αυτήν την κρίσιμη περίοδο, όπου καλούμαστε να απαντήσουμε στο αμείλικτο ερώτημα "Η Ελλάδα με τι αγαθά θα συμμετέχει στο ευρωπαϊκό και στο διεθνές εμπόριο;", δεν είναι δυνατόν το κράτος να μην προσπαθήσει να συντονίσει τις καλές προσπάθειες των ιδιωτών που δεν το βάζουν κάτω, να σταθεί αρωγός σε αυτές, και να τις εντάξει στον προγραμματισμό των δημοσίων επενδύσεων και μάλιστα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Ας επωμιστεί το Υπουργείο Ανάπτυξης το μέγα ερώτημα: Ποιοι κλάδοι πρέπει να ενισχυθούν τα επόμενα πέντε χρόνια; Ποιες επιχειρήσεις εντός αυτών μπορούν να προσφέρουν προτιθέμενη αξία; Ποια δίκτυα επιχειρήσεων υπάρχουν ή μπορούν να δημιουργηθούν προς αυτή την κατεύθυνση. Αυτή την στιγμή, τέτοιες προσπάθειες γίνονται από κάποια Υπουργεία και από οργανισμούς (π.χ. ΕΟΜΜΕΧ). Δεν συντονίζονται όμως μεταξύ τους. Επαφίονται στον πατριωτισμό κάποιων ανθρώπων. Αυτό που απαιτείται είναι ο συντονισμός τους στο πλαίσιο ενός συνολικού πενταετούς οικονομικού προγράμματος για όλη την χώρα και για όλους τους κλάδους - από τον τουρισμό και την μεταποίηση στις βιολογικές καλλιέργειες και την υψηλή τεχνολογία.
4. Ενεργοποίηση της συμμετοχικής οικονομίας
Το θυμάστε το σλόγκαν του Γιώργου Παπανδρέου περί συμμετοχικής δημοκρατίας, τότε που έκανε τα πρώτα βήματά του στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ; Εκείνη την εποχή, επιχειρηματολογούσα ότι η έννοια της συμμετοχικής δημοκρατίας θα παρέμενε κενή περιεχομένου αν δεν επεκτεινόταν στην έννοια της συμμετοχικής οικονομίας. Όπερ και εγένετο: Το σλόγκαν παρέμεινε σλόγκαν. Επειδή δεν είναι η ώρα τώρα να αναφερθούμε εκτενώς στα της συμμετοχικής οικονομίας, θα περιοριστώ σε μερικές σκέψεις. Μεταξύ του κρατικού μηχανισμού και των επιχειρήσεων υπάρχει μια γκρίζα ζώνη όπου κατοικούν άνθρωποι με καλές ιδέες, με μεγάλη ενέργεια, με δημιουργικότητα και με διάθεση για προσφορά που υπερβαίνει το καθαρά οικονομικό ενδιαφέρον. Αυτή η οικονομική και κοινωνική ενέργεια πάει, βασικά, χαμένη. Συμμετοχικές επιχειρηματικές πρωτοβουλίες θα την ενεργοποιούσαν με απρόβλεπτα, αλλά σίγουρα θετικά, αποτελέσματα για την χώρα. Υπό μια άποψη, τέτοιες πρωτοβουλίες θυμίζουν ένα είδος συνεταιρισμού. Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά: Δεν αφορούν απλά συμπράξεις παραγωγών με κοινά συμφέροντα (π.χ. παραγωγών λαδιού), τα οποία αντιπαρατίθενται (ως ένα καρτέλ) στην αγορά των συμφερόντων της υπόλοιπης κοινωνίας (π.χ. των καταναλωτών λαδιού, των υπόλοιπων κλάδων). Αντίθετα, διέπονται από μια ενδογενή «φυσική ισορροπία» από τη στιγμή που σε αυτές συμμετέχουν και παραγωγοί και χρήστες/καταναλωτές. Αυτή η ισορροπία αντίθετων και κοινών συμφερόντων, μαζί με την πρόβλεψη (μερικής) δημόσιας χρηματοδότησης στην βάση μετρήσιμων αποτελεσμάτων, είναι η εγγύηση ότι οι συμμετοχικές επιχειρήσεις δεν θα εκφυλιστούν σε παραδοσιακού τύπου συνεταιρισμούς (παρελθόντων ετών) ή σε ιδιωτικές κρατικοδίαιτες εταιρείες/συμπράξεις. Κλείνω με δύο παραδείγματα: (Α) Δίκτυο παραγωγών βιολογικών προϊόντων, καταναλωτών που αποκτούν προτεραιότητα στην κατανάλωση των προϊόντων αυτών (αλλά και έλεγχο επί της παραγωγικής διαδικασίας) και, τέλος, εξαγωγικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό με μια σειρά από σχετικά προϊόντα (π.χ. οινοπαραγωγούς). (Β) Ένα από τα σχολεία που κλείνει το υπουργείο κρατείται ανοικτό από τους καθηγητές και την τοπική κοινωνία. Οι μεν πληρώνονται τον μισθό τους κανονικά από το δημόσιο αλλά αναλαμβάνουν να εισάγουν κενά δαιμόνια στο πρόγραμμα σπουδών (π.χ. επί πλέον μαθήματα γλώσσας, θεάτρου κλπ. όπως κάνουν τα ακριβά σχολειά των Βορείων Αθηναϊκών Προαστίων) με την αρωγή της τοπικής κοινωνίας, του Δήμου κλπ.
Συμπέρασμα
Πολλά πρέπει και μπορούμε να κάνουμε για να βελτιώσουμε τις συλλογικές και ατομικές μας αποδόσεις. Όμως, τίποτα δεν θα  πετύχουμε με περικοπές στις δημόσιες δαπάνες που αφορούν επενδύσεις, μισθούς και θέσεις εργασίας. Ζητούμενο είναι η θεαματική βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κράτους και του συντονισμού των επιχειρηματικών κινήσεων. Κι όλα αυτά την ώρα που πασχίζουμε να πείσουμε τους ηγέτες μας (τουλάχιστον) να προσπαθήσουν να βάλουν μυαλό στους ευρωπαίους συναδέλφους τους έτσι ώστε να μην πάνε χαμένες οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες και οι θυσίες όλων, βορείων και νοτίων κατοίκων μιας ηπείρου με λαμπρό παρελθόν, μεγάλες δυνατότητες αλλά και με ένα αποκαρδιωτικά αδύναμο πολιτικό προσωπικό.